Những dự án thiết thực đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số
Làng Cơ Tu và Làng Co là hai dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, được triển khai trong giai đoạn 2023 - 2026. Đây là những dự án có ý nghĩa quan trọng trong phòng tránh thiên tai, giảm thiểu nguy cơ sạt lở đất, lũ quét; từng bước hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, tạo điều kiện để người dân ổn định cuộc sống, phát triển sinh kế bền vững. Dự án Làng Cơ Tu được phê duyệt ban đầu với tổng mức đầu tư 14,95 tỷ đồng, sau các lần điều chỉnh có tổng mức đầu tư 17,882 tỷ đồng. Dự án Làng Co cũng có tổng mức đầu tư ban đầu 14,95 tỷ đồng, sau điều chỉnh tăng lên 23,201 tỷ đồng; quy mô quy hoạch khoảng 4,47 ha, trong đó giai đoạn 1 triển khai trên diện tích 3,55 ha. Từ ngày 5/5/2026, UBND thành phố giao Ban Quản lý các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng ưu tiên thành phố tiếp nhận nhiệm vụ chủ đầu tư, tiếp tục tổ chức triển khai hai dự án.
Ban Dân tộc HĐND thành phố khảo sát thực tế tại dự án Cấu trúc làng và sắp xếp dân cư đối với đồng bào dân tộc Cơ Tu xã Tây Giang
Qua khảo sát mới đây của Ban Dân tộc HĐND thành phố cho thấy, Dự án Làng Cơ Tu tại xã Tây Giang đã hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng. Các hạng mục san nền, giao thông, thoát nước, cấp nước, cấp điện, tường chắn, gia cố mái taluy và các hạng mục điều chỉnh, bổ sung cơ bản được triển khai đồng bộ. Đến thời điểm khảo sát, tổng khối lượng thực hiện đạt khoảng 9,885/12,093 tỷ đồng, tương đương khoảng 82% giá trị hợp đồng. Dự án cơ bản bước vào giai đoạn hoàn thiện và dự kiến hoàn thành trong đầu tháng 9/2026. Tuy nhiên, để có thể nghiệm thu, bàn giao và quyết toán dự án, một số thủ tục liên quan đến thẩm định, phê duyệt hồ sơ điều chỉnh quy hoạch cần tiếp tục được khẩn trương hoàn tất. Ban Dân tộc HĐND thành phố đề nghị Ban Quản lý các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng ưu tiên thành phố tập trung hoàn thành các hạng mục còn lại, nghiệm thu, bàn giao, quyết toán dự án theo tiến độ; đồng thời đề nghị UBND xã Tây Giang hoàn tất hồ sơ quy hoạch và chủ động xây dựng phương án bố trí dân cư, ưu tiên các hộ đang sinh sống tại khu vực có nguy cơ sạt lở, thiên tai, phấn đấu sớm đưa người dân đến nơi ở an toàn trước mùa mưa bão năm 2026.
Tập trung tháo gỡ điểm nghẽn tại Làng Co
Trong khi Làng Cơ Tu đã bước vào giai đoạn hoàn thiện, Dự án Làng Co tại xã Trà Liên hiện nay còn khá chậm so với yêu cầu. Giá trị khối lượng xây lắp hoàn thành mới đạt khoảng 3,219/9,138 tỷ đồng, tương đương 35% khối lượng hợp đồng; tổng giá trị giải ngân khoảng 7,6 tỷ đồng. Một số hạng mục san nền, đường giao thông, thoát nước, cấp điện, cấp nước và nhà sinh hoạt cộng đồng đã được triển khai. Tuy nhiên, nhiều hạng mục chưa thể thi công đồng bộ do những vướng mắc kéo dài trong công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng. Nhà sinh hoạt cộng đồng cơ bản được xây dựng nhưng chưa hoàn thiện các công trình phụ trợ, trong đó chưa đầu tư nhà vệ sinh, nên chưa đủ điều kiện bàn giao, đưa vào sử dụng.
Đáng chú ý, trong tổng số 20 hồ sơ bị ảnh hưởng bởi dự án, đến nay còn 7 hồ sơ chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng. Trong đó, 4 hồ sơ đã được phê duyệt phương án bồi thường; 3 hồ sơ còn lại đang chờ UBND thành phố xem xét, thống nhất phương án xử lý. Đối với 3 trường hợp này, vướng mắc chủ yếu liên quan đến việc xác định nguồn gốc, quá trình sử dụng đất và cơ sở pháp lý để lập, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ. Sở Nông nghiệp và Môi trường đã có Báo cáo số 1010/BC-SNNMT ngày 18/8/2026 báo cáo UBND thành phố xem xét, chỉ đạo xử lý. Cùng với giải phóng mặt bằng, dự án còn phải điều chỉnh quy hoạch, thiết kế và tổng mức đầu tư để phù hợp với điều kiện địa hình, nhu cầu bố trí dân cư và yêu cầu bảo đảm an toàn công trình. Theo chủ đầu tư, nếu mặt bằng được bàn giao sớm, dự án có thể hoàn thành trong quý IV/2026 với thời gian thi công phần còn lại khoảng 3 tháng.
Không để nguồn lực đầu tư chậm phát huy hiệu quả
Từ kết quả khảo sát, Ban Dân tộc HĐND thành phố nhận định, hai dự án có ý nghĩa thiết thực đối với việc ổn định dân cư, phòng tránh thiên tai, sạt lở, lũ quét và từng bước tạo lập điều kiện sống tốt hơn cho đồng bào dân tộc thiểu số. Trong bối cảnh mùa mưa bão đang đến gần, việc một số hạng mục đã được đầu tư nhưng chậm hoàn thiện, chưa bàn giao đưa vào sử dụng không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ sắp xếp dân cư mà còn tiềm ẩn nguy cơ công trình xuống cấp, giảm hiệu quả khai thác và lãng phí nguồn lực. Đặc biệt, nguồn vốn thực hiện các dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia cần được giải ngân hết đến ngày 31/12/2026, đặt ra yêu cầu phải quyết liệt hơn trong những tháng còn lại của năm.
Công trình nhà sinh hoạt cộng đồng đang được hoàn thiện tại dự án Cấu trúc làng và sắp xếp, bố trí dân cư đối với đồng bào dân tộc Co xã Trà Liên
Ban Dân tộc đề nghị UBND thành phố chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ hai dự án; sớm xem xét đề xuất của Sở Nông nghiệp và Môi trường để có cơ sở giải quyết 3 hồ sơ còn vướng mắc tại Làng Co; đồng thời quan tâm hướng dẫn thực hiện các quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, bảo đảm phù hợp với điều kiện đặc thù của khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đối với phần diện tích Làng Co đã có mặt bằng, chủ đầu tư cần tập trung nhân lực, thiết bị tổ chức thi công, ưu tiên sớm tạo quỹ đất thực tế để bố trí một số hộ tái định cư tại chỗ; hoàn thiện nhà sinh hoạt cộng đồng, khu vệ sinh và các hạng mục thiết yếu trước mùa mưa bão. Đồng thời, chủ động chuẩn bị phương án thi công ngay khi phần diện tích còn lại được bàn giao. UBND xã Trà Liên phối hợp khẩn trương hoàn thiện điều chỉnh quy hoạch theo hướng đồng bộ, rà soát kỹ hệ thống giao thông, thoát nước, tường chắn, gia cố mái taluy, phòng chống sạt lở, điện, nước, đất ở, đất sinh hoạt cộng đồng và các công trình thiết yếu; đồng thời giải quyết dứt điểm các hồ sơ giải phóng mặt bằng còn lại.
Một yêu cầu quan trọng khác là việc bố trí dân cư phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, gắn với điều kiện sản xuất, tập quán sinh hoạt của đồng bào và định hướng phát triển lâu dài của địa phương. Đối với khả năng đầu tư giai đoạn 2 của Làng Co, cần rà soát kỹ số hộ thực sự có nhu cầu di dời, nhu cầu đất ở, đất sản xuất và hạ tầng thiết yếu, qua đó bảo đảm đầu tư đúng nhu cầu, phát huy hiệu quả nguồn lực và tránh lãng phí.
Có thể nói, hiện nay, việc đẩy nhanh tiến độ các dự án cấu trúc làng không chỉ là yêu cầu về tiến độ xây dựng và giải ngân vốn mà quan trọng hơn chính là việc sớm đưa công trình vào phục vụ người dân. Suy cho cùng, mọi mục tiêu đều hướng đến là tạo nơi ở an toàn, ổn định, phù hợp với đời sống và văn hóa của đồng bào. Điều này cũng nhằm phát huy hiệu quả lâu dài của chính sách đầu tư cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.