Bộ Công Thương tổ chức góp ý các dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
Hồ sơ dự án luật được chuẩn bị công phu, bám sát các chủ trương lớn của Đảng về đổi mới thể chế, phân cấp, phân quyền, phát triển kinh tế số, khoa học công nghệ và chuyển đổi số quốc gia. Nhiều nội dung sửa đổi thể hiện tư duy đổi mới mạnh mẽ, nhất là việc đẩy mạnh phân cấp thẩm quyền quản lý nhà nước cho địa phương, hoàn thiện khung pháp lý điều chỉnh hoạt động trên nền tảng số và đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Tuy nhiên, bên cạnh những nội dung tích cực, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố cho rằng vẫn còn một số vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện để bảo đảm tính khả thi khi triển khai trên thực tế.
Cần đánh giá đầy đủ nguồn lực khi thực hiện phân cấp
Một trong những nội dung được Đoàn quan tâm là việc dự thảo luật phân cấp mạnh nhiều thẩm quyền quan trọng từ Bộ Công Thương xuống chính quyền cấp tỉnh và cấp xã.
Theo đó, địa phương sẽ được giao thực hiện nhiều nhiệm vụ như cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa, cấp giấy phép quá cảnh hàng cấm, cấp phép gia công hàng cấm, quản lý hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại địa phương...
Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố nhận định đây là những lĩnh vực đòi hỏi trình độ chuyên môn cao, quy trình nghiệp vụ chặt chẽ. Vì vậy, cơ quan soạn thảo cần đánh giá cụ thể nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ cán bộ thực hiện các nhiệm vụ mới; đồng thời làm rõ phương án bảo đảm nguồn lực để triển khai hiệu quả chủ trương phân cấp.
Bên cạnh đó, Đoàn cũng đề nghị xây dựng lộ trình ban hành đầy đủ các nghị định, thông tư hướng dẫn để bảo đảm có hiệu lực đồng thời với luật, tránh phát sinh khoảng trống pháp lý trong quá trình thực hiện.
Đối với Luật Thương mại, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố đánh giá việc bổ sung khái niệm “hàng giả” là cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong công tác quản lý thị trường.
Tuy nhiên, dự thảo hiện quy định hàng giả bao gồm cả trường hợp hàng hóa có giá trị sử dụng, công dụng không đúng với công bố hoặc đăng ký. Theo Đoàn, quy định này có phạm vi khá rộng và có thể chồng lấn với khái niệm hàng hóa kém chất lượng đã được điều chỉnh trong pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
Do đó, cần tiếp tục rà soát để phân định rõ ranh giới pháp lý giữa “hàng giả” và “hàng kém chất lượng”, góp phần bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật cũng như thuận lợi trong xử lý vi phạm.
Hoàn thiện cơ chế quản lý cạnh tranh trong nền kinh tế số
Liên quan đến Luật Cạnh tranh, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố đánh giá cao việc bổ sung các hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường và vị trí độc quyền trên nền tảng số.
Những quy định này được xem là bước tiến quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý cạnh tranh trong nền kinh tế số, đồng thời phù hợp với xu hướng lập pháp của nhiều quốc gia trên thế giới.
Tuy nhiên, theo Đoàn, một số hành vi được quy định còn mang tính khái quát, như việc ưu tiên sản phẩm của chính doanh nghiệp thông qua thuật toán, thứ hạng hiển thị hoặc dữ liệu trên nền tảng số. Điều này có thể gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc tự đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật.
Vì vậy, cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí và hướng dẫn cụ thể để doanh nghiệp có cơ sở thực hiện, đồng thời tránh nguy cơ áp dụng quy định một cách quá rộng.
Đối với quy định thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về cạnh tranh lên tới 5 năm, Đoàn đề nghị cần làm rõ căn cứ của việc quy định thời hiệu dài hơn so với Luật Xử lý vi phạm hành chính. Đồng thời, có thể xem xét phân loại thời hiệu theo tính chất, mức độ phức tạp của từng hành vi vi phạm để bảo đảm tính hợp lý và khả thi.
Bảo đảm thống nhất trong cấp chứng nhận xuất xứ hàng hóa
Đối với Luật Quản lý ngoại thương, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố cơ bản đồng tình với chủ trương phân cấp việc cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) cho địa phương.
Tuy nhiên, đây là loại giấy tờ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong thương mại quốc tế, gắn với việc thực thi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và quyền hưởng ưu đãi thuế quan của hàng hóa Việt Nam tại thị trường nước ngoài.
Đoàn cho rằng việc phân cấp cho các địa phương cần đi đôi với cơ chế kiểm tra, giám sát thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Theo đó, Bộ Công Thương cần tiếp tục giữ vai trò điều phối, hướng dẫn nghiệp vụ, đào tạo cán bộ và kiểm tra việc thực hiện tại địa phương.
Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ chế phối hợp giữa các tỉnh, thành phố trong xử lý những vụ việc có tính chất liên vùng nhằm bảo đảm sự thống nhất và uy tín của hệ thống chứng nhận xuất xứ hàng hóa Việt Nam.
Cần quy định rõ tiêu chí xác định người có ảnh hưởng
Đối với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định về “người có ảnh hưởng”.
Theo dự thảo, người có ảnh hưởng được xác định là chuyên gia, người có uy tín hoặc người được xã hội chú ý trong một lĩnh vực nhất định. Tuy nhiên, khái niệm này vẫn mang tính định tính và có thể gây khó khăn trong quá trình áp dụng.
Trong bối cảnh hoạt động quảng cáo trực tuyến ngày càng phát triển, đặc biệt với các KOL, KOC và nhà sáng tạo nội dung trên nền tảng số, việc xác định rõ đối tượng chịu trách nhiệm pháp lý là rất cần thiết.
Do đó, đề nghị bổ sung các tiêu chí cụ thể như số lượng người theo dõi, phạm vi ảnh hưởng, lĩnh vực hoạt động hoặc tần suất tham gia quảng cáo để làm cơ sở xác định và quản lý phù hợp.
Ngoài ra, đối với quy định giao Chủ tịch UBND cấp tỉnh ban hành danh mục bổ sung các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ phải đăng ký hợp đồng theo mẫu, Đoàn cho rằng cần có nguyên tắc thống nhất trên phạm vi toàn quốc nhằm tránh phát sinh nhiều quy định khác nhau giữa các địa phương, làm gia tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
Những ý kiến góp ý của Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng tập trung vào việc bảo đảm tính đồng bộ, minh bạch và khả thi của các quy định pháp luật trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số.
Các đề xuất không chỉ hướng đến nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước mà còn góp phần tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và người tiêu dùng, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Văn Hiếu