Đồng chí Nguyễn Minh Sơn, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính, Chủ trì buổi khảo sát. Ảnh V.Hiếu
Theo báo cáo của Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản thành phố Đà Nẵng, từ ngày 01/7/2017 đến ngày 31/5/2026, đơn vị đã tổ chức thành công 1.172 cuộc đấu giá, mang lại cho ngân sách nhà nước hơn 3.318 tỷ đồng, trong đó phần chênh lệch tăng so với giá khởi điểm đạt khoảng 609 tỷ đồng. Những con số này cho thấy hoạt động đấu giá đã góp phần quan trọng vào việc khai thác hiệu quả nguồn lực công, bảo đảm công khai, minh bạch trong quản lý và sử dụng tài sản nhà nước.
Tuy nhiên, đằng sau những kết quả tích cực đó vẫn tồn tại không ít khó khăn, bất cập cần được nghiên cứu sửa đổi trong Luật Đấu giá tài sản.
Bất cập từ cơ chế giá dịch vụ đấu giá
Một trong những vấn đề nổi lên là cơ chế giá dịch vụ đấu giá tài sản chưa thực sự phù hợp với yêu cầu tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập.
Mặc dù mang lại nguồn thu hàng nghìn tỷ đồng cho ngân sách nhà nước, song tổng doanh thu dịch vụ đấu giá mà Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản thành phố Đà Nẵng thu được trong gần 10 năm qua chỉ khoảng 17,6 tỷ đồng, tương đương chưa đến 2 tỷ đồng mỗi năm.
Trong bối cảnh các đơn vị sự nghiệp công lập phải thực hiện cơ chế tự chủ tài chính, đồng thời triển khai chính sách cải cách tiền lương và đầu tư cho chuyển đổi số, mức thu hiện nay đang tạo áp lực lớn đối với hoạt động của đơn vị.
Thực tiễn này, các đại biểu đặt ra yêu cầu nghiên cứu hoàn thiện nguyên tắc xác định giá dịch vụ đấu giá theo hướng bảo đảm bù đắp chi phí hợp lý, có nguồn lực tái đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ và duy trì hoạt động bền vững của các tổ chức đấu giá công lập.
Thiếu hụt đấu giá viên – nguy cơ ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động
Một thực tế đáng chú ý khác là tình trạng thiếu hụt nhân lực đấu giá viên trong khu vực công lập.
Theo báo cáo, hiện nay Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản thành phố Đà Nẵng chỉ có 2 đấu giá viên trực tiếp hành nghề nhưng phải đảm nhiệm khối lượng công việc rất lớn liên quan đến đấu giá tài sản công, đấu giá quyền sử dụng đất và nhiều loại tài sản khác trên địa bàn.
Trong khi đó, xu hướng sửa đổi luật hiện nay tập trung nâng cao tiêu chuẩn hành nghề nhằm bảo đảm chất lượng đội ngũ đấu giá viên. Đây là yêu cầu cần thiết nhưng nếu không đi kèm cơ chế thu hút, đào tạo và giữ chân nhân lực cho khu vực công lập thì nguy cơ thiếu hụt nhân sự sẽ ngày càng nghiêm trọng.
Các ý kiến tại buổi khảo sát cho rằng cần nghiên cứu cơ chế linh hoạt hơn đối với những người có kinh nghiệm công tác pháp luật trong các cơ quan nhà nước khi chuyển sang hành nghề đấu giá; đồng thời cho phép các tổ chức đấu giá công lập hỗ trợ, phối hợp nguồn nhân lực trong những trường hợp phát sinh nhu cầu đột xuất nhằm bảo đảm hoạt động đấu giá không bị gián đoạn.
Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Nguyễn Duy Minh phát biểu. Ảnh V.Hiếu
Đẩy mạnh chuyển đổi số, giảm thủ tục hành chính không cần thiết
Cùng với yêu cầu cải cách thể chế, vấn đề chuyển đổi số trong hoạt động đấu giá cũng được nhiều đại biểu quan tâm. Tại buổi làm việc Trung tâm dịch vụ đấu giá thành phố đề xuất đối với một số tài sản là bất động sản, tổ chức đấu giá không phải thực hiện thủ tục niêm yết bằng văn bản giấy tại trụ sở chính quyền cơ sở. Trên thực tế, quy trình này phát sinh nhiều công đoạn hành chính, tốn thời gian và nhân lực nhưng hiệu quả tiếp cận thông tin của người dân chưa cao.
Tham dự buổi khảo sát, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Nguyễn Duy Minh đề nghị Trung tâm làm rõ việc đề xuất bỏ việc niêm yết này. Bởi vì, hiện còn nhiều người dân ở địa phương cấp xã vùng nông thôn, miền núi hiện nay chưa tiếp cận được với công nghệ sẽ là một thiệt thòi.
Giải trình vấn đề này, Trung tâm cho rằng trong bối cảnh Chính phủ đang thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số quốc gia, nhiều ý kiến đề xuất cần chuyển từ hình thức niêm yết thủ công sang công khai trên môi trường điện tử, thông qua cổng thông tin điện tử của các cơ quan nhà nước và hệ thống đấu giá trực tuyến. Việc số hóa quy trình công khai thông tin không chỉ góp phần tiết kiệm chi phí xã hội mà còn nâng cao tính minh bạch và khả năng tiếp cận thông tin của người dân, doanh nghiệp.
Đồng thời, tiếp thu ý kiến đại biểu Nguyễn Duy Minh, đề xuất không niêm yết quy chế đấu giá mà chỉ niêm yết thông báo, khi khách hàng quan tâm nhận hồ sơ thì đơn vị cung cấp đầy đủ cho khách hàng để giảm thủ tục hành chính.
Đồng chí Trần Văn Ân, Giám đốc trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản thành phố giải trình. Ảnh V. Hiếu
Tăng cường kiểm soát tiền đặt trước, ngăn ngừa hiện tượng “đấu giá ảo”
Một trong những vấn đề được dư luận quan tâm trong thời gian qua là hiện tượng đăng ký tham gia đấu giá với số lượng lớn nhằm tạo hiệu ứng thị trường hoặc phục vụ mục đích đầu cơ, trong khi không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính.
Tại buổi khảo sát, đại biểu Nguyễn Duy Minh đề nghị cần nghiên cứu hoàn thiện quy định về tiền đặt trước theo hướng nâng cao tính minh bạch, khách quan, trách nhiệm của người tham gia đấu giá ngay từ giai đoạn đăng ký, đồng thời ứng dụng công nghệ số để xác thực danh tính, tăng cường khả năng giám sát và xử lý vi phạm.
Đặc biệt, việc nghiên cứu kết nối tài khoản tham gia đấu giá trực tuyến với hệ thống định danh điện tử quốc gia được kỳ vọng sẽ góp phần hạn chế tình trạng sử dụng danh tính không chính xác, nâng cao tính minh bạch của các cuộc đấu giá trên môi trường số.
Hoàn thiện pháp luật để khai thác hiệu quả nguồn lực công
Thực tiễn từ thành phố Đà Nẵng cho thấy Luật Đấu giá tài sản đã góp phần quan trọng trong việc bảo đảm công khai, minh bạch và nâng cao hiệu quả quản lý tài sản nhà nước. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, đặc biệt là đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả khai thác nguồn lực đất đai, nhiều quy định của luật cần tiếp tục được rà soát, hoàn thiện.
Những kiến nghị từ thực tiễn địa phương không chỉ nhằm tháo gỡ khó khăn cho hoạt động của các tổ chức đấu giá tài sản công lập mà còn hướng tới mục tiêu lớn hơn là xây dựng một cơ chế đấu giá hiện đại, minh bạch, hiệu quả, qua đó góp phần phòng chống thất thoát tài sản công, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc gia và tăng thu cho ngân sách nhà nước./.
Văn Hiếu