Đồng chí Lê Ngọc Quang, Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng chủ trì phiên thảo luận
Các đại biểu Quốc hội không chỉ dừng lại ở việc chỉnh sửa câu chữ mà còn đi thẳng vào những "điểm nghẽn" về công nghệ, quyền con người và sự tương thích của hệ thống pháp luật trong kỷ nguyên số.
Từ "điểm nghẽn" công nghệ đến quyền được phục vụ của người dân
Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, việc luật hóa các thành tựu công nghệ là xu thế tất yếu. Đại biểu Trần Mạnh Huy đã thu hút sự chú ý khi đưa ra những nhận định rất "đời" về sự bế tắc của các quy định hiện hành đối với người khuyết tật.
Đại biểu Trần Mạnh Huy phân tích: "Luật hiện hành dự liệu việc người yêu cầu công chứng không ký được thì điểm chỉ. Nhưng với những người bị liệt toàn thân hoặc cụt cả hai tay, quy định này vô tình tạo ra sự bế tắc". Từ đó, đại biểu Huy kiến nghị một bước đột phá: Cho phép sử dụng các công nghệ xác thực sinh trắc học như nhận diện khuôn mặt, mống mắt hay giọng nói để thay thế. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà là sự nhân văn của pháp luật khi không để bất kỳ ai bị bỏ lại phía sau chỉ vì những khiếm khuyết cơ thể.
Đại biểu Trần Mạnh Huy phát biểu thảo luận tại Tổ
Đồng quan điểm về ứng dụng công nghệ, các đại biểu cũng đề xuất Bộ Tư pháp phải thiết kế cơ sở dữ liệu công chứng đáp ứng tiêu chuẩn kết nối mở, tích hợp AI và Big Data. Mục tiêu là để hệ thống tự động cảnh báo lừa đảo, giấy tờ giả – một "mỏ vàng" dữ liệu mà nếu chỉ kiểm tra bằng mắt thường của công chứng viên như hiện nay thì quá lãng phí và rủi ro.
Tháo gỡ xung đột pháp lý: Bảo vệ quyền tự do giao dịch
Một trong những nội dung tranh luận sôi nổi nhất là thẩm quyền công chứng bất động sản trong dự thảo Luật Công chứng (sửa đổi). Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách thành phố Nguyễn Duy Minh đã có những phân tích pháp lý chuyên sâu về sự không tương thích giữa dự thảo luật và Bộ luật Dân sự.
Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách thành phố Nguyễn Duy Minh phát biểu thảo luận tại Tổ
Đại biểu Nguyễn Duy Minh chỉ rõ: "Bản chất của đặt cọc là biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, đối tượng là tài sản chứ không phải quyền sử dụng đất. Việc bắt buộc công chứng đặt cọc theo địa hạt nơi có đất là chưa tương thích với nguyên tắc tự do lựa chọn của pháp luật dân sự". Theo đại biểu, quy định này sẽ làm giảm tính linh hoạt, gây ách tắc cho các hoạt động kinh tế, nhất là khi giao dịch đặt cọc thường mang tính thời điểm, cần sự nhanh chóng để xác lập niềm tin giữa các bên.
Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị làm rõ phạm vi đối với hợp đồng ủy quyền và thỏa thuận tài sản vợ chồng. Việc bắt buộc người dân phải di chuyển xa về nơi có bất động sản để công chứng những giấy tờ đơn giản như xin giấy phép xây dựng là gây tốn kém thời gian và chi phí không cần thiết.
Quyền tiếp cận thông tin: Không để người dân "đi lòng vòng"
Về dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), đại biểu Vương Quốc Thắng và đại biểu Nguyễn Duy Minh cùng bày tỏ lo ngại về "khoảng trống" trách nhiệm của các cơ quan nhà nước.
Đại biểu Vương Quốc Thắng phát biểu thảo luận tại Tổ
Đại biểu Vương Quốc Thắng kiến nghị phải kế thừa quy định của Luật 2016, chỉ rõ Văn phòng UBND các cấp là đầu mối cung cấp thông tin, tránh việc quy định chung chung dẫn đến tình trạng đùn đẩy trách nhiệm. Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Duy Minh đưa ra giải pháp quyết liệt: "Nếu thông tin nằm ở nhiều cơ quan cùng nắm giữ, thì cơ quan nhận yêu cầu đầu tiên phải có trách nhiệm chủ trì phối hợp để cung cấp cho người dân". Đây được xem là lời giải cho tình trạng cử tri thường xuyên phản ánh phải "đi nhiều vòng" qua nhiều cơ quan mới có được thông tin mình cần.
Hiện thực hóa công bằng xã hội qua Trợ giúp pháp lý
Ở mảng Luật Trợ giúp pháp lý, đại biểu Nguyễn Xuân Nghiêm đã mang đến góc nhìn đầy trăn trở về nhóm đối tượng "yếu thế". Đại biểu đề nghị bổ sung "Người tái hòa nhập cộng đồng" vào diện được trợ giúp pháp lý. Lý do rất thực tế: Những người này sau khi chấp hành xong án phạt tù cần được hỗ trợ pháp lý ngay để làm thủ tục giấy tờ, tìm kiếm việc làm và ổn định cuộc sống, tránh nguy cơ tái phạm.
Đại biểu Nguyễn Xuân Nghiêm phát biểu thảo luận tại Tổ về dự thảo Luật Trợ giúp pháp lý
Bên cạnh đó, việc đề xuất hình thức "Trợ giúp pháp lý trực tuyến" thông qua nền tảng số và video hội nghị cũng được đánh giá là bước đi đón đầu Chương trình Chuyển đổi số quốc gia, giúp người dân ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo tiếp cận công lý với chi phí thấp nhất.
Những ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội thuộc Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng tại phiên thảo luận Tổ không chỉ cho thấy sự am hiểu sâu sắc về chuyên môn pháp lý mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm cao trước những bức xúc của cử tri. Các đề xuất này nếu được tiếp thu sẽ góp phần quan trọng trong việc xây dựng một hệ thống pháp luật minh bạch, hiện đại, lấy sự hài lòng và quyền lợi của người dân làm thước đo cao nhất.
Hồng Châu - Phòng Công tác Quốc hội