Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng Nguyễn Duy Minh phát biểu thảo luận.
Khuyến khích mô hình “người học - người làm” để gắn đào tạo với thực tiễn sản xuất, tạo động lực học nghề suốt đời
Góp ý đối với dự thảo Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Duy Minh, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng đồng tình với định hướng của dự thảo trong việc mở rộng cơ hội học tập suốt đời và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực kỹ thuật. Bên cạnh đó, đại biểu cho rằng về chương trình đào tạo (Điều 8), dự thảo mới chỉ quy định khung chương trình theo trình độ, chưa làm rõ lộ trình học tập liên thông giữa các bậc trình độ nghề nghiệp. Đại biểu đề nghị bổ sung quy định về khả năng liên thông linh hoạt giữa các trình độ; ví dụ: Người học sau khi hoàn thành chương trình trung cấp nghề có thể đi làm 2 hoặc 3 năm để tích lũy kinh nghiệm, sau đó được liên thông lên cao đẳng hoặc đại học nghề. Khuyến khích mô hình “người học - người làm” (vừa học vừa làm), giúp người lao động nâng cao tay nghề, mở rộng kiến thức chuyên môn và kỹ năng thực hành. Quy định này sẽ tạo động lực học tập suốt đời và đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường lao động; đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi cơ cấu nhân lực theo hướng công nghệ - kỹ thuật cao.
Đồng thời, về chính sách hỗ trợ đối với người học (Điều 25), dự thảo quy định người học chương trình trung cấp nghề được miễn học phí trong 12 tháng kể từ khi hoàn thành chương trình giáo dục trung học cơ sở, nhưng không được đồng thời học chương trình giáo dục phổ thông khác. Quy định này trên thực tế hạn chế đối tượng thụ hưởng, vì nhiều học sinh sau khi tốt nghiệp THCS có nhu cầu học song song chương trình văn hóa và nghề để có thêm lựa chọn trong tương lai; đại biểu đề nghị nới rộng điều kiện thụ hưởng chính sách miễn học phí, cho phép học sinh vừa học nghề, vừa học văn hóa ở mức độ phù hợp, thay vì bắt buộc “chỉ học nghề” mới được hưởng chính sách. Đồng thời, cần xem xét kéo dài thời hạn hỗ trợ học phí hoặc có chính sách ưu đãi tiếp theo đối với người học nghề sau khi hoàn thành trung cấp và tiếp tục học liên thông lên cao đẳng, đại học nghề, nhằm khuyến khích người lao động học tập nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp. Đây là chính sách thiết thực, vừa thúc đẩy học nghề sớm, vừa bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục và cơ hội việc làm bền vững cho thanh niên sau trung học cơ sở.
Cùng góp ý đối với dự thảo Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi), đại biểu Đặng Thị Bảo Trinh cho rằng về chính sách của Nhà nước về phát triển giáo dục nghề nghiệp (Điều 5). Đề nghị rà soát, kết cấu nội dung chính sách chung nhất tại Điều này, làm cơ sở cho những chính sách cụ thể quy định tại Điều 23, Điều 25, Điều 31 và Điều 34; rà soát nội dung quy định tại khoản 4 nhằm hạn chế trùng lặp về nội dung với quy định tại khoản 1 Điều 31, khoản 3 Điều 34 về “tạo điều kiện”, “khuyến khích” nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Bên cạnh đó, về chính sách đối với người học (Điều 25), đại biểu đề nghị làm rõ đối tượng được hưởng chính sách “miễn học phí” quy định tại điểm a khoản 1 và chính sách “hỗ trợ học phí” tại khoản 3 Điều 37 cũng như chính sách “hỗ trợ chi phí đào tạo” tại điểm c khoản 1 Điều này và quy định tại khoản 7 Điều 32.
Đối với quy định về liên thông giữa các bậc học trong hệ thống giáo dục quốc dân (liên quan Điều 33, Điều 36 và Điều 38), đại biểu Đặng Thị Bảo Trinh cho rằng, một trong những rào cản lớn nhất làm cho giáo dục nghề nghiệp chưa thu hút được người học là con đường học tập còn bị “ngăn tầng, cách lớp”. Do đó, đề nghị bổ sung quy định rõ về công nhận kết quả học tập, kỹ năng thực hành và kinh nghiệm nghề nghiệp khi người học chuyển lên bậc học cao hơn. Thiết lập hệ thống chuyển đổi tín chỉ thống nhất, để học viên trường nghề có thể học tiếp lên cao đẳng, đại học hoặc tham gia các chương trình kỹ sư thực hành mà không phải học lại từ đầu.
Đại biểu đánh giá, các dự thảo Luật về giáo dục lần này phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển giáo dục và đào tạo như: Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế...
Truyền cảm hứng cho các bậc học về hoạt động nghiên cứu khoa học
Đại biểu Vương Quốc Thắng, đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng cho rằng việc áp dụng văn bằng điện tử, chuyển đổi số trong giáo dục là phù hợp với cuộc cách mạng chuyển đổi số trong công tác quản lý hiện nay, tuy nhiên, đề nghị bổ sung, làm rõ thêm nguyên tắc, cơ chế quản lý, chia sẻ, bảo mật dữ liệu để nâng cao hiệu lực hiệu quả, tránh việc khai thác, sử dụng thông tin để trục lợi. Đối với hoạt động nghiên cứu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo được quy định tại điều 19 của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục nghiên cứu để có quy định về việc trang bị tư duy khoa học, phương pháp tiếp cận nghiên cứu cũng như có hình thức truyền cảm hứng cho các bậc học về hoạt động nghiên cứu khoa học để tạo nền tảng đam mê trở thành nhà khoa học của học sinh, đảm bảo công tác hướng nghiệp về hoạt động nghiên cứu khoa học ngay từ giai đoạn học sinh phổ thông.
Đồng tình với quan điểm trên, theo đại biểu Dương Văn Phước, đại biểu Quốc hội thành phố thì Điều 19 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đã nói đến chuyển đổi số, nhưng chủ yếu ở cấp độ hạ tầng và quản lý. Còn năng lực số, tức là khả năng sử dụng, sáng tạo, và sống có trách nhiệm trong môi trường số của người học thì vẫn chưa được quy định. Khoản 5 Điều 19 dự thảo luật cũng chỉ mở rộng thêm về ứng dụng trí tuệ nhân tạo có kiểm soát, vẫn ở mức hệ thống, chứ không đề cập đến năng lực số cá nhân. Dự thảo luật vẫn đang thiếu quy phạm pháp lý để buộc giáo dục phổ thông phải xây dựng chuẩn năng lực số đầu ra tối thiểu cho học sinh.
Đại biểu Dương Văn Phước phát biểu thảo luận.
Về hướng nghiệp và phân luồng trong giáo dục (Khoản 2 Điều 1 dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung khoản 2 và khoản 3 Điều 9 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục), đại biểu Đặng Thị Bảo Trinh đề nghị Luật cần quy định trách nhiệm cụ thể của UBND cấp tỉnh, thành phố và cấp xã, phường trong phân luồng gắn với nhu cầu lao động địa phương; đại biểu đề nghị bổ sung chính sách hỗ trợ tài chính, học bổng, hoặc ưu tiên việc làm cho học sinh chọn học nghề. Đồng thời, đề nghị Chính phủ ban hành Đề án tổng thể về phân luồng học sinh thật cụ thể, rõ ràng, có lộ trình và phù hợp thực tiễn.
Sửa luật nhưng tránh chồng chéo với các quy định khác đã có hiệu lực
Đại biểu Vương Quốc Thắng đề nghị, cần tiếp tục rà soát với các Luật Chuyển đổi số, Luật Trí tuệ nhân tạo đang được Chính phủ trình tại Kỳ họp thứ 10 để tránh chồng chéo trong các quy định về ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học tại điều 10 của Dự thảo Luật Giáo dục Đại học.
Đại biểu Vương Quốc Thắng phát biểu thảo luận.
Đồng thời, tại khoản 2 điều 16 của dự thảo Luật chỉ đề cập đến Thủ tướng bổ nhiệm giám đốc và phó giám đốc Đại học Quốc gia được quy định tại khoản 3 Điều 16 chung với hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các trường thành viên. Tuy nhiên, ngày 08/10/2025, Ban Chấp hành Trung ương ban hành Quy định 377-QĐ/TW về phân cấp quản lý cán bộ và quy hoạch, bổ nhiệm, giới thiệu ứng cử, tạm đình chỉ công tác, cho thôi giữ chức vụ, từ chức, miễn nhiệm đối với cán bộ. Vì vậy, đại biểu đề nghị dự thảo cần tiếp tục nghiên cứu để thể chế hóa Quy định 377 đối với thẩm quyền bổ nhiệm phó giám đốc Đại học Quốc gia theo đúng quy định./.
Hồng Châu - Văn Thước