Đại biểu Nguyễn Duy Minh phát biểu thảo luận ở hội trường. Ảnh V.H.
Tham gia góp ý vào Điều 9 của dự thảo Luật, đại biểu Duy Minh đề nghị xem xét giao thẩm quyền cho HĐND cấp tỉnh quyết định thành lập, giải thể, nhập, chia đơn vị hành chính, điều chỉnh địa giới và đổi tên đơn vị hành chính đối với cấp xã nhằm tạo điều kiện thuận lợi, linh hoạt cho địa phương trong việc tổ chức cấp chính quyền cấp xã phù hợp tình hình thực tế, diễn biến đời sống kinh tế - xã hội, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội ở địa phương, quy mô diện tích, dân số và trình độ quản lý, mức độ ứng dụng công nghệ số trong quản lý nhà nước. Trường hợp đối với xã vùng biên giới, hải đảo và xã giáp ranh giữa 2 tỉnh thì giao cho UBTVQH quyết định để đảm bảo vai trò kiểm soát và thống nhất trong quản lý nhà nước cũng như dự lường các yếu tố phức tạp bên ngoài phạm vi quản lý của một địa phương. Theo đó, điều chỉnh Điều 9 theo hướng “1. Quốc hội quyết định thành lập, giải thể, nhập, chia đơn vị hành chính, điều chỉnh địa giới và đổi tên đơn vị hành chính cấp tỉnh. 2. Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định thành lập, giải thể, nhập, chia đơn vị hành chính, điều chỉnh địa giới và đổi tên đơn vị hành chính cấp xã ở biên giới, hải đảo và địa bàn giáp ranh giữa 2 đơn vị hành chính cấp tỉnh. 3. Căn cứ tiêu chuẩn theo quy định, HĐND cấp tỉnh quyết định thành lập, giải thể, nhập, chia đơn vị hành chính, điều chỉnh địa giới và đổi tên đơn vị hành chính cấp xã, trừ trường hợp quy định tại Khoản 2 Điều này”.
Đại biểu Duy Minh cũng bày tỏ tán thành với quy định tại Khoản 4 Điều 11 dự thảo luật về việc bổ sung quy định “Trường hợp cần thiết, Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trực tiếp chỉ đạo, điều hành việc giải quyết những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính khác thuộc Ủy ban nhân dân cấp mình, Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã”. Tuy nhiên, đề nghị giao Chính phủ nghiên cứu quy định chi tiết, cụ thể trường hợp nào là cần thiết tại Điều này để thống nhất triển khai thực hiện.
Về quy định phân cấp, phân quyền, đại biểu Duy Minh cho rằng, Điều 12, 13 dự thảo luật về cơ bản kế thừa Luật hiện hành về phân cấp, phân quyền; đồng thời bổ sung khoản 3 điều 12 và khoản 6 điều 13 nhằm quy định trách nhiệm và quyền hạn của chính quyền địa phương đối với việc đề xuất phân quyền, phân cấp. Điều đó là cần thiết nhưng cần làm rõ vai trò, trách nhiệm của Quốc hội, Chính phủ, các Bộ ngành Trung ương trong vai trò kiến tạo chính sách, quản trị quốc gia. Theo đó, các điều này nên thiết kế ở chiều ngược lại là Quốc hội, Chính phủ, các Bộ ngành Trung ương là chủ thể có trách nhiệm nghiên cứu, khảo sát, đánh giá, so sánh tình hình và lấy ý kiến các địa phương để quyết định việc phân định thẩm quyền, phân quyền, phân cấp phù hợp với từng ngành, lĩnh vực, địa bàn, khu vực, vùng lãnh thổ, đảm bảo tính thống nhất trong chính sách quản lý nhà nước, quản trị quốc gia, có sự tương thích, đồng bộ, công bằng chính sách giữa các địa phương ở cùng khu vực đô thị, đồng bằng, miền núi, hải đảo chứ không phải ở khía cạnh địa phương có tiềm năng, lợi thế thì đề xuất các cơ chế, chính sách “đặc thù” còn Trung ương thì xem xét, giải quyết có đồng ý hay không về cơ chế đặc thù; cần triệt để thực hiện nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Do đó, đại biểu đề nghị không đưa vào Luật 2 nội dung này, đồng thời, nghiên cứu thực hiện song song với việc cắt giảm thủ tục hành chính.
Thực hiện chủ trương sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh, không tổ chức cấp huyện, sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã; theo đó, phạm vi, đối tượng giám sát của HĐND cấp tỉnh tăng lên rất nhiều, được phân cấp thêm nhiều nhiệm vụ, quyền hạn, số lượng đại biểu HĐND cấp tỉnh cũng tăng lên so với trước đây. Vì vậy, để đảm bảo hiệu quả hoạt động, đại biểu Duy Minh đề nghị Quốc hội xem xét tăng số lượng đại biểu chuyên trách của HĐND cấp tỉnh so với dự thảo, cụ thể là “02 Phó Chủ tịch HĐND là đại biểu hoạt động chuyên trách. Trưởng các Ban của HĐND là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách. Mỗi Ban của HĐND có 02 Phó Trưởng ban và có ít nhất 01 ủy viên là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách”.
VŨ HƯNG