Đại biểu Nguyễn Thị Kim Thúy phát biểu thảo luận tổ. Ảnh VŨ HƯNG
Phát biểu thảo luận ở tổ, đại biểu Nguyễn Thị Kim Thúy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban xã hội của Quốc hội đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát để quy định trong luật những trường hợp tòa án thu thập chứng cứ đúng tinh thần Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 9-11-2022 của Ban Chấp hành Trung ương về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới, bảo đảm thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng phù hợp với Hiến pháp. Theo đại biểu, Tòa án nhân dân có trách nhiệm bảo vệ quyền con người, quyền công dân, nếu quy định như dự thảo thì chưa phù hợp, đẩy khó về cho người dân.
Theo đại biểu Nguyễn Thị Kim Thúy, việc “thu thập chứng cứ” ở nước ngoài thì tòa án phải thông qua cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam để yêu cầu cơ quan có thẩm quyền ở nước ngoài thu thập chứng cứ. Điều này quy định tại Luật Tương trợ tư pháp, Bộ Luật Tố tụng dân sự, đặc biệt là Công ước La Hay về thu thập chứng cứ ở nước ngoài trong lĩnh vực dân sự hoặc thương mại năm 1970 mà Việt Nam gia nhập vào năm 2020. Do đó, không có cơ sở để tòa án bỏ nhiệm vụ thu thập chứng cứ.
Cạnh đó, về “nhiệm kỳ của tòa án”, đại biểu Kim Thúy cho rằng, dự thảo có sự đổi mới, tiến bộ, đó là thẩm phán tòa án nhân dân tối cao làm việc đến khi nghỉ hưu hoặc chuyển công tác khác; thẩm phán được bổ nhiệm lần đầu có nhiệm kỳ 5 năm, thẩm phán bổ nhiệm lại có nhiệm kỳ đến khi nghỉ hưu hoặc chuyển công tác khác. Đại biểu cho rằng, quy định này giúp thẩm phán yên tâm công tác, tăng tính độc lập của thẩm phán khi xét xử. Tuy nhiên, chỉ dừng lại như dự thảo thì chưa công bằng mà phải ràng buộc hết sức chặt chẽ. “Nếu trường hợp thẩm phán xét xử oan sai, không đúng quy định pháp luật, cần phải phân tích yếu tố lỗi. Nếu là lỗi cố ý, chủ quan, cần phải xử lý nghiêm, cho nghỉ việc. Còn nếu lỗi vô ý, khách quan thì cần cân nhắc và chuyển công tác thẩm phán để không làm mất niềm tin của nhân dân vào công lý”, đại biểu nhấn mạnh.
Đại biểu cũng không tán thành việc đổi mới tòa án nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện theo thẩm quyền xét xử quy định tại khoản 1 Điều 4 của dự thảo, bởi quy định này đưa ra lý do không thuyết phục, gây tốn kém, không có sự thay đổi và không giảm được số lượng, vẫn gắn với đơn vị hành chính cấp tỉnh./.
VŨ HƯNG