Hạ tầng y tế từng bước được cải thiện
Như chúng ta đã biết, địa hình miền núi của thành phố hiện nay chia cắt, dân cư phân tán, giao thông đi lại khó khăn, nhất là trong mùa mưa lũ. Việc đầu tư phát triển mạng lưới y tế cơ sở có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe của người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Thời gian qua, thành phố đã quan tâm huy động, bố trí nguồn lực đầu tư xây dựng, cải tạo, nâng cấp các trung tâm y tế khu vực, trạm y tế xã và trang thiết bị phục vụ khám, chữa bệnh. Đến nay, tỷ lệ trạm y tế miền núi được xây dựng kiên cố đạt khoảng 94,8%.
Trung tâm y tế Khu vực Nam Trà My
Theo kết quả tổng hợp giám sát, 76/76 trạm y tế và 05/05 trung tâm y tế thuộc chương trình đầu tư, nâng cấp đã hoàn thành, đưa vào sử dụng. Đối với Chương trình đầu tư phát triển mạng lưới y tế cơ sở vùng khó khăn, đã có 33/37 trạm y tế hoàn thành, 03 trạm đang thi công và 01 trạm chưa triển khai. Bên cạnh nguồn vốn đầu tư phát triển, thành phố đã bố trí 52,083 tỷ đồng từ nguồn chi thường xuyên sự nghiệp y tế để sửa chữa, bảo trì cơ sở y tế miền núi.
Cùng với đầu tư hạ tầng, ngành Y tế đã duy trì hoạt động khám, chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu, phòng, chống dịch bệnh tại các địa bàn miền núi. Một số cơ sở y tế sau khi được cải tạo, nâng cấp đã từng bước cải thiện điều kiện phục vụ, tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận dịch vụ y tế ngay tại địa phương.
Hoạt động khám, chữa bệnh tại Trung tâm Y tế Đông Giang
Đặc biệt, UBND thành phố đã ban hành Đề án nâng cao chất lượng công tác y tế khu vực miền núi trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, tạo cơ sở định hướng cho việc đầu tư, phát triển hệ thống y tế theo hướng đồng bộ, từng bước thu hẹp khoảng cách về chất lượng chăm sóc sức khỏe giữa miền núi và đồng bằng.
Điểm nghẽn trong đầu tư và khai thác công trình
Bên cạnh kết quả đạt được, qua giám sát cho thấy, hiện nay, hệ thống cơ sở vật chất y tế miền núi vẫn còn nhiều hạn chế. Một số trung tâm y tế được xây dựng qua nhiều thời kỳ, thiếu quy hoạch tổng thể, các khối nhà chưa đồng bộ về công năng; hệ thống điện, cấp thoát nước, phòng cháy, chữa cháy và xử lý chất thải y tế tại một số cơ sở chưa đáp ứng yêu cầu. Nhất là, vẫn còn tình trạng công trình hoàn thành phần xây dựng nhưng thiếu trang thiết bị để vận hành vẫn chưa được khắc phục triệt để. Chẳng hạn như, tại Trung tâm Y tế khu vực Phước Sơn, dự án đầu tư với tổng mức 59,970 tỷ đồng đã quyết toán phần xây lắp nhưng chưa được trang bị đầy đủ thiết bị y tế theo yêu cầu. Tương tự, Phòng khám đa khoa Chà Val, với tổng mức đầu tư 29,879 tỷ đồng, cũng chưa hoàn thiện đồng bộ trang thiết bị sau đầu tư.
Trung tâm Y tế Khu vực Phước Sơn
Việc thiếu thiết bị ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng triển khai các kỹ thuật chuyên môn và hiệu quả khai thác công trình. Năm 2025, Trung tâm Y tế khu vực Phước Sơn chỉ đạt 54,45% công suất sử dụng giường bệnh, trong bối cảnh cơ sở đang cải tạo và thiếu trang thiết bị. Điều này cho thấy, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất nếu không gắn với trang thiết bị và nhân lực thì khó đáp ứng đầy đủ nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân.
Tại Trung tâm Y tế khu vực Nam Trà My, dự án có tổng mức đầu tư 34,483 tỷ đồng tiếp tục chậm tiến độ. Mặc dù đã quá thời hạn dự kiến hoàn thành ngày 30/7/2026, khối phẫu thuật – Ngoại – Sản mới đạt khoảng 40,43% khối lượng. Việc kéo dài thời gian thi công không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn mà còn làm chậm quá trình hoàn thiện các điều kiện phục vụ khám, chữa bệnh tại địa phương.
Một số cơ sở y tế khác cũng đang đối mặt với tình trạng xuống cấp hoặc thiếu hụt hạ tầng chuyên môn. Trung tâm Y tế khu vực Đông Giang có nhiều hạng mục cần chống thấm, cải tạo và bổ sung thiết bị. Trung tâm Y tế khu vực Tây Giang còn hạn chế về khu phẫu thuật, hồi sức cấp cứu và hạ tầng công nghệ thông tin. Tại Trung tâm Y tế khu vực Tiên Phước, hệ thống xử lý nước thải y tế hiện có công suất 40 m³/ngày đêm, chưa đáp ứng nhu cầu thực tế khi số lượng bệnh nhân tăng.
Thực tế hoạt động tại các cơ sở cũng cho thấy sự khác biệt về khả năng đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh. Trong quý II/2026, Trung tâm Y tế khu vực Tiên Phước ghi nhận 13.629 lượt khám bệnh, tăng 13% so với quý trước; số bệnh nhân điều trị nội trú đạt 1.770 người, tăng 28,8%. Trong khi đó, một số cơ sở khác chưa khai thác hết công suất do hạn chế về cơ sở vật chất và trang thiết bị.
Những số liệu này đặt ra yêu cầu việc phân bổ nguồn lực đầu tư phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, khả năng cung cấp dịch vụ và điều kiện vận hành của từng cơ sở, tránh tình trạng nơi thừa, nơi thiếu; nơi quá tải, nơi lại chưa phát huy hết công suất.
Ưu tiên hoàn thiện công trình, nâng cao hiệu quả đầu tư
Từ kết quả giám sát, vấn đề đặt ra đối với phát triển y tế miền núi không chỉ là tiếp tục đầu tư xây dựng thêm công trình mà quan trọng hơn là bảo đảm các công trình đã đầu tư được hoàn thiện đồng bộ, vận hành hiệu quả và ngày càng đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.
Trước mắt, cần tập trung tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ các dự án còn dở dang, nhất là Trung tâm Y tế khu vực Nam Trà My; khẩn trương hoàn thiện việc mua sắm, lắp đặt trang thiết bị tại Trung tâm Y tế khu vực Phước Sơn và Phòng khám đa khoa Chà Val, tránh kéo dài tình trạng công trình hoàn thành nhưng chưa khai thác đầy đủ công năng. Đồng thời, cần rà soát tổng thể hiện trạng các trung tâm y tế khu vực, trạm y tế xã để xác định thứ tự ưu tiên đầu tư, sửa chữa, nâng cấp; trong đó chú trọng các hạng mục ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn người bệnh, phòng cháy, chữa cháy, xử lý chất thải y tế, cấp cứu và khả năng thực hiện các kỹ thuật chuyên môn thiết yếu.
Đối với giai đoạn 2026–2030, ngành Y tế xác định nhu cầu đầu tư, cải tạo, nâng cấp 09 trung tâm y tế khu vực gồm Tây Giang, Đông Giang, Nam Giang, Phước Sơn, Nông Sơn, Hiệp Đức, Tiên Phước, Nam Trà My và Bắc Trà My. Tuy nhiên, trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, việc lựa chọn danh mục và bố trí vốn cần có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên hoàn thành các công trình chuyển tiếp, xử lý hạng mục xuống cấp cấp bách và bổ sung thiết bị cho những cơ sở có khả năng đưa vào khai thác ngay. Cùng với nguồn vốn đầu tư công, cần quan tâm bố trí kinh phí chi thường xuyên để bảo trì, sửa chữa cơ sở vật chất, mua sắm thay thế trang thiết bị thiết yếu; đồng thời có phương án phát triển nguồn nhân lực, tăng cường hỗ trợ chuyên môn giữa các cơ sở y tế tuyến trên với y tế miền núi.
Hơn nữa, một điều hết sức cần thiết, đó là cần làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, đơn vị quản lý dự án, nhà thầu và đơn vị tiếp nhận, sử dụng công trình; tăng cường kiểm tra tiến độ, xử lý các vướng mắc về thủ tục, bàn giao và quyết toán, bảo đảm không để công trình chậm đưa vào sử dụng hoặc xuống cấp sau đầu tư.
Hoạt động khám chữa bệnh tại TTYT Tiên Phước
Phát triển y tế miền núi không chỉ là nhiệm vụ đầu tư hạ tầng mà còn là yêu cầu bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống và thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ công giữa các vùng miền. Vì vậy, hiệu quả đầu tư cần được đánh giá không chỉ bằng số lượng công trình hoàn thành hay nguồn vốn đã bố trí, mà quan trọng hơn là khả năng cung cấp dịch vụ, chất lượng khám, chữa bệnh và mức độ đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của Nhân dân. Hơn hết, là người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được chăm sóc sức khỏe ngày càng tốt hơn, là sự hài lòng của người dân trên chính mảnh đất mình sinh sống.