Cửa khẩu Quốc tế Nam Giang
Cửa ngõ phía Tây và con đường đang “gồng gánh”
Ở phía Tây của thành phố, nơi những dãy núi Trường Sơn trập trùng chạm vào biên giới Việt – Lào, Cửa khẩu quốc tế Nam Giang (thôn Đắc Ôốc, xã La Dêê) và cửa khẩu Đắc Tà Oọc phía bạn là điểm tựa của một tuyến giao thương có ý nghĩa đặc biệt. Cặp cửa khẩu này được hai Chính phủ cho phép nâng cấp thành cửa khẩu quốc tế và chính thức khai trương ngày 14/8/2021, mở ra con đường ngắn nhất nối nam Lào, đông bắc Thái Lan với vùng kinh tế trọng điểm miền Trung của Việt Nam.
Huyết mạch của tuyến giao thương ấy là Quốc lộ 14D, đoạn đường dài 74,4 km nối từ đường Hồ Chí Minh lên cửa khẩu, nằm trong Hành lang kinh tế Đông – Tây. Tuyến đường được xây dựng từ đầu những năm 2000 với quy mô vốn không được thiết kế để chịu tải lượng hàng hóa lớn như hiện nay. Những năm gần đây, lưu lượng xe tải trọng lớn, đặc biệt là xe chở quặng từ Lào quá cảnh về các cảng biển miền Trung, tăng nhanh. Theo phản ánh của cử tri và các cơ quan chức năng, mỗi ngày có hàng trăm lượt xe tải nhiều trục qua lại, khiến nhiều đoạn mặt đường bong tróc, ổ gà dày đặc, bụi bặm ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của đồng bào các xã vùng cao.
Theo Sở Xây dựng thành phố, từ năm 2023, lưu lượng xe chở quặng từ Lào về Việt Nam tăng mạnh khiến tuyến đường xuống cấp nhanh, nhiều đoạn hư hỏng đến tận nền đất, gây bụi, lầy lội và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông. Hiện Dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 14D, đang được triển khai trên toàn tuyến và dự kiến hoàn thành trong năm 2027. Song để tuyến đường bền vững, bên cạnh việc đầu tư, nâng cấp, công tác quản lý, khai thác tuyến đường và nguồn thu từ phí sử dụng hạ tầng khu vực cửa khẩu cũng phải được tính toán, cân đối hợp lý, công bằng và đủ sức tạo nguồn lực lâu dài.
Nghị quyết số 18/2023/NQ-HĐND được HĐND tỉnh Quảng Nam khóa X thông qua ngày 22/9/2023, có hiệu lực từ ngày 01/01/2024. Nghị quyết quy định mức thu, quản lý và sử dụng phí sử dụng công trình kết cấu hạ tầng, công trình dịch vụ, tiện ích công cộng trong khu vực Cửa khẩu quốc tế Nam Giang. Đơn vị thu phí được để lại 10% trên tổng số phí thu được để bảo đảm chi phí cho công tác thu; 90% còn lại nộp vào ngân sách nhà nước theo phân cấp. Tuy nhiên, theo phản ánh của cử tri, đối tượng và mức thu phí của một số loại phương tiện chưa phù hợp với thực tiễn, nhiều phương tiện chở hàng nặng, khai thác hạ tầng nhiều thì đóng góp chưa tương xứng.
Việc cần thiết phải thay thế Nghị quyết 18
Nghị quyết 18/2023 được ban hành khi Quảng Nam và Đà Nẵng chưa hợp nhất. Văn bản này xác định phạm vi điều chỉnh là “Cửa khẩu quốc tế Nam Giang, tỉnh Quảng Nam”; đơn vị thu phí là Ban Quản lý Cửa khẩu quốc tế Nam Giang thuộc Ban Quản lý các Khu kinh tế và Khu công nghiệp tỉnh Quảng Nam; địa điểm thu được mô tả theo đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã cũ; việc giám sát thuộc về Thường trực và các Ban của HĐND tỉnh. Khi tỉnh Quảng Nam hợp nhất với thành phố Đà Nẵng, cả tên gọi, bộ máy lẫn thẩm quyền ban hành và tổ chức thực hiện đều đã thay đổi. Đồng thời, cần đánh giá, rà soát đối tượng nộp phí, mức thu phí tương ứng tải trọng, loại hàng hoá, loại phương tiện cho phù hợp với quy định phát luật, tình hình thực tiễn nhằm đảm bảo đồng bộ, an toàn, hiệu quả trong công tác quản lý, khai thác cửa khẩu và tuyến quốc lộ 14D trong thời gian đến.
Việc ban hành Nghị quyết mới là việc cần thiết để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật địa phương, bảo đảm cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc thu, quản lý, sử dụng phí, và tránh khoảng trống hay chồng chéo khi bộ máy đã được sắp xếp lại.
Mục tiêu lớn hơn nằm ở phía sau những con số: có một nguồn thu ổn định, minh bạch từ khu vực cửa khẩu, góp phần tạo nguồn lực để đầu tư, duy tu, bảo trì hạ tầng giao thông, trong đó có Quốc lộ 14D – tuyến đường hiện đã xuống cấp nặng do phải chịu tải lượng lớn.
Một điểm xuống cấp trên tuyến Quốc lộ 14D
Xuất phát từ thực tiễn và theo đề nghị của UBND thành phố, Thường trực HĐND thành phố đề nghị UBND thành phố chỉ đạo các sở, ngành nghiên cứu xây dựng Nghị quyết đảm bảo hiệu quả, chất lượng, khả thi, đúng quy định, việc triển khai các bước xây dựng Nghị quyết phải đảm bảo đúng quy trình, thủ tục theo quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, Nghị quyết số 06/NQ-CP ngày 09/01/2026 của Chính phủ yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, không lạm dụng quy trình rút gọn.
Đà Nẵng và Sê Kông cùng bàn phương án lưu thông trong thời gian thi công
Ngày 20/10/2026, tại Đà Nẵng, đoàn công tác lãnh đạo tỉnh Sê Kông (Lào) và thành phố Đà Nẵng đã có buổi làm việc để trao đổi cụ thể về kế hoạch phân luồng phương tiện qua cửa khẩu quốc tế Đắc Tà Oọc (Sê Kông) – Nam Giang (Đà Nẵng) trong giai đoạn thi công Quốc lộ 14D phía Đà Nẵng. Buổi làm việc do Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Chính quyền tỉnh Sê Kông Khanti Silavongsa và Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hồ Kỳ Minh đồng chủ trì.
Phía Sê Kông nhấn mạnh vai trò của Quốc lộ 14D trong kết nối Hành lang kinh tế Đông – Tây, tạo điều kiện vận chuyển hàng nông nghiệp, công nghiệp và thúc đẩy kinh tế khu vực biên giới. Lãnh đạo tỉnh bạn đề nghị hai bên sớm thống nhất phương án phân luồng cụ thể, bảo đảm an toàn giao thông, không ảnh hưởng đến tiến độ thi công lẫn hoạt động vận chuyển hàng hóa, đồng thời phối hợp với doanh nghiệp tìm giải pháp trung chuyển phù hợp.
Quang cảnh buổi làm việc giữa hai địa phương vào ngày 20/10/2026
Phía Đà Nẵng cho biết dự án được sử dụng từ nguồn vốn Trung ương, theo kế hoạch dự án phải bảo đảm tiến độ thi công hoàn thành trong năm 2027; vì vậy phương án vận chuyển cần được đánh giá kỹ, vừa tạo thuận lợi cho giao thương của Sê Kông, vừa bảo đảm an toàn cho người dân, lái xe và lực lượng thi công. Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố đề nghị hai bên lập tổ công tác liên ngành, khẩn trương khảo sát đoạn tuyến từ cửa khẩu Nam Giang đến Bến Giằng và thử nghiệm hai phương án: Trung chuyển hàng hóa sang xe tải từ 3 trục trở xuống, tải trọng khoảng 25 tấn; Hoặc sử dụng xe tải từ 4 trục trở lên nhưng giảm tải trọng xuống khoảng 25 tấn. Thực tiễn cho thấy, việc đảm bảo lưu thông hàng hoá qua khu vực cửa khẩu quốc tế Nam Giang ngày càng trở nên quan trọng, là cầu nối thúc đẩy phát triển kinh tế giữa 2 địa phương. Việc sớm đầu tư hoàn thành dự án Nâng cấp, mở rộng, Quốc lộ 14D sẽ thuận lợi hơn cho giao thương, thúc đẩy kết nối kinh tế, đồng thời góp phần củng cố quan hệ hữu nghị, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện và gắn kết chiến lược giữa Việt Nam và Lào nói chung, Đà Nẵng với Sê Kông nói riêng.
Con đường của hữu nghị và thịnh vượng chung
Quốc lộ 14D còn mang một ý nghĩa lớn hơn một tuyến giao thông. Đây là con đường nối Đà Nẵng với tỉnh Sê Kông, hai địa phương gắn bó bởi quan hệ hữu nghị vĩ đại, tình đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện giữa hai nước Việt Nam – Lào. Tình cảm ấy được vun đắp bằng những việc làm cụ thể qua nhiều năm. Đà Nẵng đã hỗ trợ Sê Kông về hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực, phát triển kinh tế – xã hội; trung tâm tiếng Việt tại Sê Kông hoạt động từ tháng 5/2018 với nguồn hỗ trợ từ thành phố. Mới đây, trong chuyến thăm và làm việc tại Sê Kông (tháng 9/2026), Chủ tịch HĐND thành phố Nguyễn Đức Dũng đã gặp gỡ người đứng đầu cơ quan dân cử của tỉnh bạn, trao tượng trưng 700 triệu đồng hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai và tổ chức các hoạt động kỷ niệm những ngày lễ lớn của hai nước. Phía Sê Kông mong muốn tiếp tục nhận được sự giúp đỡ về đào tạo nguồn nhân lực, tăng cường truyền thông và phối hợp thực hiện thỏa thuận về quy chế quản lý biên giới.
Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Nguyễn Đức Dũng (thứ hai, từ trái sang) cùng Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi (ngoài cùng bên trái) trao hỗ trợ 500 triệu đồng cho tỉnh Sê Kông tại chuyến công tác tại các tỉnh Nam Trung Lào ngày 16/9/2026
Trong bức tranh đó, Quốc lộ 14D và Cửa khẩu quốc tế Nam Giang – Đắc Tà Oọc là sợi dây nối vật chất giữa hai địa phương. Qua con đường này, hàng hóa nam Lào, đông bắc Thái Lan đến với các cảng biển và khu kinh tế của miền Trung; ngược lại, hàng hóa, doanh nghiệp, du khách của Đà Nẵng có thêm cửa ngõ sang thị trường Lào và Thái Lan. Mỗi chuyến xe là một nhịp cầu giao thương, và mỗi chuyến đi lại của người dân biên giới là một nhịp thắt chặt tình cảm láng giềng.
Vì thế, giữ cho con đường thông suốt, an toàn, bền vững chính là giữ cho mối quan hệ ấy có chỗ nương tựa, đồng thời tạo động lực để kinh tế – xã hội của hai bên cùng phát triển. Chính sách phí được thiết kế tốt sẽ góp phần duy trì chất lượng tuyến đường; tuyến đường tốt sẽ kéo thêm hàng hóa, doanh nghiệp, đầu tư; và giao thương nhộn nhịp lại làm giàu thêm cho cả vùng biên.
Trong thời gian tới, UBND thành phố cùng các sở, ngành sẽ triển khai các bước xây dựng Nghị quyết theo đúng quy trình, tổ chức nghiên cứu, góp ý, đánh giá tác động để trình HĐND thành phố xem xét, quyết định theo thẩm quyền. Với yêu cầu chất lượng, khả thi, đồng bộ mà Thường trực HĐND thành phố đã nêu, người dân vùng biên, doanh nghiệp vận tải và các đối tác Lào hoàn toàn có thể kỳ vọng vào một quy định phí công bằng, rõ ràng, phù hợp thực tiễn.
Và trên hết, đó sẽ là một chính sách để Quốc lộ 14D không chỉ là con đường chở hàng, mà còn là con đường chở thêm niềm tin, sự gắn bó và thịnh vượng cho hai địa phương anh em Đà Nẵng – Sê Kông.