Cảng Tiên Sa, ảnh: Báo Đà Nẵng
Không chỉ tăng vốn mà phải tăng giá trị
Thời gian qua, thành phố Đà Nẵng luôn xác định khu vực đầu tư nước ngoài là một động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh. Giai đoạn 2021–2025, thành phố thu hút hơn 2,07 tỷ USD vốn FDI, lũy kế đến nay có 1.133 dự án với tổng vốn đăng ký khoảng 10,94 tỷ USD. Riêng từ đầu năm đến ngày 20/8/2026, thành phố thu hút 682 triệu USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), tăng 186,6% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, cấp mới 100 dự án với tổng vốn đăng ký 522 triệu USD, tăng 29,9% về số dự án và tăng 258,2% về vốn, các dự án tập trung chủ yếu vào công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ thông tin, thương mại và dịch vụ. Thành phố cũng có 38 dự án điều chỉnh vốn với tổng giá trị 142 triệu USD. Đây là tín hiệu đáng chú ý trong bức tranh kinh tế 8 tháng đầu năm 2026 của thành phố. Cùng thời gian, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa ước đạt 3,43 tỷ USD, tăng 12,6%; nhập khẩu đạt 3,2 tỷ USD, tăng 10,3%, qua đó duy trì mức xuất siêu 217,8 triệu USD.
Điều đáng quan tâm là quy mô vốn FDI đang tăng nhanh hơn số lượng dự án. Đây có thể xem là dấu hiệu tích cực về khả năng thu hút những dự án có quy mô lớn hơn. Tuy nhiên, vốn đăng ký mới chỉ là bước khởi đầu. Giá trị thực sự của dòng vốn nằm ở quá trình triển khai dự án, giải ngân, tạo việc làm chất lượng cao, đóng góp ngân sách, mở rộng xuất khẩu, chuyển giao công nghệ và hình thành các mối liên kết với khu vực doanh nghiệp trong nước,...Đây cũng chính là yêu cầu được đặt ra trong Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Theo định hướng mới, khu vực FDI không chỉ được nhìn nhận như nguồn bổ sung vốn mà còn là kênh tiếp nhận công nghệ, phương thức quản trị hiện đại, phát triển nhân lực và mở rộng thị trường; đồng thời cần tăng tỷ lệ nội địa hóa, giá trị gia tăng và mức độ liên kết với doanh nghiệp trong nước. Vì vậy, với thành phố Đà Nẵng, bài toán FDI trong giai đoạn mới nên được đặt theo một cách khác - Không chạy theo số lượng dự án, mà lựa chọn dòng vốn phù hợp với định hướng phát triển của thành phố.
Từ “thu hút đầu tư” sang “kiến tạo hệ sinh thái đầu tư”
Nghị quyết số 280/NQ-CP ngày 22/9/2026 ban hành Kế hoạch hành động của Chính phủ thực hiện về thực hiện Nghị quyết 10-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy, thống nhất nhận thức về vị trí, vai trò của kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài; đồng thời hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cấp hạ tầng, đổi mới xúc tiến đầu tư và tăng hiệu quả quản lý nhà nước. Thành phố Đà Nẵng mới không chỉ có lợi thế về vị trí địa kinh tế về cảng biển, sân bay, du lịch và dịch vụ mà còn đang định hướng phát triển mạnh về khu thương mại tự do, Trung tâm tài chính quốc tế, công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, logistics, sản xuất công nghệ cao và các mô hình kinh tế mới,... Do đó, xúc tiến đầu tư cần chuyển từ cách làm “giới thiệu tiềm năng” sang bán một hệ sinh thái hoàn chỉnh cho nhà đầu tư bởi một nhà đầu tư không chỉ quan tâm giá đất hay ưu đãi đầu tư mà họ còn quan tâm có nguồn nhân lực phù hợp hay không, kết nối dữ liệu và hạ tầng số thế nào, điện có ổn định không, logistics có thuận lợi không, thủ tục mất bao lâu, có doanh nghiệp vệ tinh trong nước hay không, có khả năng tuyển dụng chuyên gia và đưa chuyên gia quốc tế đến làm việc hay không,... Đây là bài toán cần có lợi giải hợp lý về chi phí - lợi nhuận để nâng cao lợi thế cạnh tranh của thành phố trong cải thiện môi trường đầu tư.
Công ty TNHH MTV Panko Tam Thăng, ảnh: Minh Sơn
Ba việc cần nên sớm quan tâm
Thứ nhất, xây dựng “bộ lọc” cho dòng vốn FDI.
Thành phố Đà Nẵng cần xác định rõ danh mục ngành, lĩnh vực và loại hình dự án ưu tiên trong từng giai đoạn, gắn với quy hoạch và lợi thế của từng khu vực. Bên cạnh những lĩnh vực đã có nền tảng như: công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao, logistics, dịch vụ chất lượng cao,… Cần ưu tiên các dự án có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao; dự án nghiên cứu và phát triển (R&D), đổi mới sáng tạo, trung tâm dữ liệu, công nghệ số, sản xuất xanh, năng lượng sạch và các dịch vụ hỗ trợ chuỗi cung ứng gắn với phát triển Khu thương mại tự do, Khu kinh tế mở Chu Lai theo mô hình thế hệ mới để thu hút các dòng vốn đầu tư có chất lượng cao. Theo đó, tiêu chí lựa chọn không nên dừng ở tổng vốn đăng ký mà có thể xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá dự án theo các nhóm như: công nghệ; giá trị gia tăng; khả năng tạo việc làm chất lượng cao; mức đóng góp ngân sách; tiêu chuẩn môi trường; sử dụng năng lượng; tỷ lệ mua hàng trong nước; khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước và trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, khả năng chuyển giao công nghệ,….
Thứ hai, biến doanh nghiệp trong nước thành một phần của chuỗi FDI.
Một trong những mục tiêu quan trọng của chính sách FDI thế hệ mới là tăng tính lan tỏa sang khu vực kinh tế trong nước. Nghị quyết 10-NQ/TW cũng chỉ ra hạn chế về tỷ lệ nội địa hóa, giá trị gia tăng và liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước thời gian qua. Do vậy, thành phố Đà Nẵng có thể xây dựng một chương trình kết nối riêng giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp địa phương, thay vì chỉ tổ chức các hội nghị xúc tiến đầu tư theo cách truyền thống. Cùng với đó thành phố cần lập cơ sở dữ liệu các doanh nghiệp có khả năng cung ứng về linh kiện, bao bì, cơ khí chính xác, điện - điện tử, phần mềm, logistics, dịch vụ kỹ thuật, kiểm định, bảo trì,... để giới thiệu trực tiếp cho các nhà đầu tư nước ngoài. Ngoài ra, cần xây dựng chương trình hỗ trợ doanh nghiệp trên địa bàn thành phố để nâng cấp tiêu chuẩn quản trị, chất lượng, môi trường và năng lực sản xuất để đủ điều kiện tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn quốc tế.
Thứ ba, lấy cải cách thủ tục và chuyển đổi số làm lợi thế cạnh tranh.
Một trong những yêu cầu quan trọng trong cải thiện môi trường đầu tư là đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số để cắt giảm thời gian xử lý thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ và điều kiện kinh doanh. Theo đó thành phố có thể cụ thể hóa yêu cầu này bằng việc xây dựng một đầu mối số về đầu tư, trong đó nhà đầu tư có thể theo dõi toàn bộ vòng đời dự án từ tìm hiểu địa điểm, chuẩn bị hồ sơ, cấp phép, đất đai, xây dựng, môi trường đến triển khai và điều chỉnh dự án. Mỗi dự án cần có mã hồ sơ và tiến độ xử lý trên hệ thống. Những thủ tục liên quan nhiều sở, ngành phải được liên thông thay vì yêu cầu doanh nghiệp đi lại nhiều lần. Đặc biệt, có thể áp dụng cơ chế cảnh báo sớm đối với những hồ sơ có nguy cơ chậm tiến độ, đồng thời xây dựng bảng theo dõi thời gian giải quyết thủ tục theo từng cơ quan.
Xây dựng hệ sinh thái đầu tư đồng bộ để giảm chi phí và nâng cao sức cạnh tranh của môi trường đầu tư
Có thể nói, muốn thu hút dòng vốn lớn, hạ tầng có vai trò rất quan trọng, nhất là năng lực giao thông, logistics, hạ tầng số, hải quan thông minh, chính quyền số và các dịch vụ công chất lượng cao, theo đó cần gắn kết chặt chẽ đầu tư phát triển giữa Khu thương mại tự do với Khu công nghệ cao, Trung tâm đổi mới sáng tạo, Cảng Liên Chiểu, sân bay quốc tế Đà Nẵng và Trung tâm tài chính quốc tế để tạo ra hệ sinh thái mới. Xây dựng và phát triển đồng bộ Cảng hàng không quốc tế Chu Lai, tuyến đường sắc nội đô từ Chu Lai – Hội An và phát triển hệ sinh thái sân bay với khu thương mại tự do, khu đô thị dịch vụ sinh thái và khu công nghiệp. Ưu tiên phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp với các trường đại học, viện nghiên cứu nhằm đáp ứng nhu cầu của các ngành công nghệ cao và các tập đoàn đa quốc gia. Ngoài ra, thành phố cũng cần tính trước quỹ đất sạch và hạ tầng sẵn sàng cho những dự án chiến lược. Khi nhà đầu tư đến tìm hiểu mà phải mất nhiều năm để hoàn thiện các điều kiện cơ bản, cơ hội cạnh tranh có thể bị bỏ lỡ. Vì vậy, xúc tiến đầu tư và phát triển hạ tầng cần được đặt trong cùng một kế hoạch. Không nên xúc tiến một dự án mà thành phố chưa có khả năng đáp ứng các điều kiện thiết yếu để dự án triển khai. Mục tiêu là hình thành một hệ sinh thái đầu tư hoàn chỉnh, giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian triển khai dự án, giảm chi phí giao dịch và nâng cao hiệu quả hoạt động.