(HĐND xã Đại Lộc tổ chức kỳ họp thứ nhất sau sắp xếp)
Thường trực HĐND thành phố Đà Nẵng (cũ) và tỉnh Quảng Nam đã kịp thời ban hành các nghị quyết chỉ định Chủ tịch, Phó Chủ tịch HĐND và Trưởng các Ban HĐND cấp xã, bảo đảm tổ chức bộ máy sớm được kiện toàn và vận hành thông suốt sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Hội đồng nhân dân các xã, phường trên địa bàn thành phố đi vào hoạt động từ ngày 01/7/2025; Thường trực HĐND, các Ban HĐND và Tổ đại biểu HĐND cấp xã đã kịp thời nắm bắt tình hình thực tế tại địa phương, xây dựng Quy chế làm việc, chương trình giám sát và phân công nhiệm vụ cụ thể, bảo đảm hoạt động đúng quy định của pháp luật.
Tổ chức kỳ họp đúng quy định, ban hành nhiều nghị quyết quan trọng
Từ ngày 01/7/2025 đến nay, HĐND cấp xã đã tổ chức khoảng 279 kỳ họp, xem xét, quyết định các vấn đề theo thẩm quyền. Các nghị quyết được ban hành đều được các Ban của HĐND cấp xã thẩm tra, bảo đảm trình tự, thủ tục theo quy định.
Công tác chuẩn bị kỳ họp được Thường trực HĐND xã, phường chủ động phối hợp chặt chẽ với UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã và các cơ quan, đơn vị liên quan trong việc thống nhất nội dung, chương trình, thời gian tổ chức kỳ họp và phân công nhiệm vụ cụ thể. Việc triệu tập kỳ họp, dự kiến chương trình được gửi đến đại biểu HĐND đúng thời gian quy định và tuyên truyền rộng rãi trên Đài truyền thanh, trang thông tin điện tử của xã, phường. Tại các kỳ họp, Chủ tọa đã dành nhiều thời gian cho đại biểu thảo luận, đóng góp ý kiến vào các báo cáo, tờ trình, dự thảo nghị quyết. Sau kỳ họp, nội dung các nghị quyết của HĐND được tuyên truyền rộng rãi để cử tri biết, giám sát và tham gia thực hiện.
Đẩy mạnh hoạt động giám sát, hoạt động tiếp xúc cử tri, tiếp công dân có nhiều đổi mới
Căn cứ Nghị quyết về chương trình giám sát 6 tháng cuối năm 2025, Thường trực HĐND và các Ban của HĐND xã, phường đã xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nhiều đợt khảo sát, giám sát, tập trung vào các lĩnh vực trọng tâm như: thu, chi ngân sách nhà nước; giải ngân vốn đầu tư công; quản lý, sử dụng các thiết chế văn hóa - thể thao; công tác bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm tại bếp ăn bán trú; chuyển đổi số; quản lý thuế; thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt; thực hiện chính sách trợ giúp xã hội… Các đoàn giám sát thực hiện đúng quy định, không làm ảnh hưởng đến hoạt động thường xuyên của các đơn vị được giám sát. Qua đó, kịp thời đánh giá những kết quả đạt được, chỉ ra khó khăn, vướng mắc và kiến nghị các giải pháp khắc phục, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở.
Thực hiện Nghị quyết liên tịch số 72/2025/NQLT/UBTVQH15-CP-ĐCTUBTWMTTQVN, hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND cấp xã tiếp tục được đổi mới về nội dung và hình thức, chất lượng ngày càng được nâng lên. Trong thời gian qua, Thường trực HĐND các xã, phường đã tham dự hội nghị tiếp xúc cử tri với Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố trước, sau kỳ họp thứ 10 của Quốc hội; phối hợp tổ chức cho đại biểu HĐND thành phố và đại biểu HĐND xã, phường tiếp xúc cử tri bảo đảm đúng quy định. Tại các điểm tiếp xúc, lãnh đạo UBND cấp xã và các cơ quan chuyên môn tham dự để trực tiếp trả lời, giải đáp những vấn đề thuộc thẩm quyền; các ý kiến phức tạp được tổng hợp, chuyển đến cơ quan chức năng xem xét, giải quyết và trả lời cử tri.
(Quang cảnh Hội nghị tiếp xúc cử tri ở địa phương)
Hoạt động tiếp công dân được Thường trực HĐND cấp xã duy trì thường xuyên theo quy định; lịch tiếp công dân được công khai trên các phương tiện thông tin của xã, phường. Việc tiếp nhận, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của công dân được thực hiện đúng thẩm quyền. Thường trực HĐND các xã, phường thường xuyên theo dõi, giám sát kết quả giải quyết của các cơ quan chức năng, góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.
Tuy vậy, hoạt động của HĐND cấp xã vẫn còn nhiều hạn chế, khó khăn. Sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, khối lượng công việc cấp xã tăng do tiếp nhận nhiệm vụ từ cấp huyện và thực hiện phân cấp, phân quyền từ thành phố; trong bối cảnh đó, một số địa phương còn lúng túng, bị động trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Nhiều quy định mới được ban hành trong thời gian ngắn, trong khi việc hướng dẫn của các bộ, ngành Trung ương chưa thật sự đồng bộ, đã gây không ít khó khăn cho cơ sở trong quá trình triển khai. Bên cạnh đó, một số đại biểu HĐND cấp xã kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ, dẫn đến quỹ thời gian dành cho hoạt động của HĐND còn hạn chế. Công tác chuẩn bị kỳ họp có lúc chưa bảo đảm tiến độ; việc gửi báo cáo, tờ trình, dự thảo nghị quyết trình kỳ họp còn chậm; một số báo cáo, tờ trình chưa bảo đảm yêu cầu về nội dung, phải chỉnh sửa, bổ sung… Những hạn chế này phần nào ảnh hưởng đến chất lượng công tác thẩm tra của hai Ban HĐND và việc gửi tài liệu để đại biểu nghiên cứu, thảo luận tại kỳ họp.
Để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của HĐND cấp xã trong nhiệm kỳ 2026 - 2031, thiết nghĩ cần chú trọng một số giải pháp sau:
Thứ nhất, nâng cao năng lực, trách nhiệm của đại biểu HĐND cấp xã:
Đại biểu HĐND cần chủ động nghiên cứu, học tập, thường xuyên bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng hoạt động theo quy định của pháp luật; nắm vững chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và tình hình thực tiễn địa phương. Đồng thời, tăng cường đi cơ sở, tiếp xúc thực tiễn, kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của cử tri; theo dõi, giám sát việc chấp hành pháp luật, việc thực hiện nghị quyết của HĐND và kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri. Trước mỗi kỳ họp, đại biểu cần nghiên cứu kỹ tài liệu, chuẩn bị đầy đủ ý kiến để tham gia thảo luận, chất vấn, giám sát và tiếp xúc cử tri bảo đảm thiết thực, hiệu quả.
Thứ hai, nâng cao chất lượng hoạt động giám sát của Thường trực HĐND, các Ban HĐND và các Tổ đại biểu HĐND: Thường trực HĐND, các Ban HĐND và các Tổ đại biểu HĐND cần chú trọng lựa chọn nội dung giám sát có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào những vấn đề bức xúc, nổi cộm ở địa phương; tăng cường giám sát việc giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài và việc giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri. Qua giám sát, kịp thời kiến nghị các biện pháp khắc phục hạn chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở.
Thứ ba, nâng cao chất lượng thẩm tra của các Ban HĐND: Các Ban HĐND cần nêu cao tinh thần trách nhiệm trong công tác thẩm tra các báo cáo, tờ trình, dự thảo nghị quyết trình kỳ họp HĐND; tăng cường khảo sát thực tế, nghiên cứu kỹ chủ trương, định hướng phát triển của địa phương và các quy định pháp luật có liên quan. Phát huy vai trò phản biện, đánh giá đầy đủ các điều kiện về nguồn lực, tính hợp pháp, hợp lý và tính khả thi của từng nội dung, bảo đảm các nghị quyết HĐND ban hành phù hợp với thực tiễn, có tính khả thi cao và sớm đi vào cuộc sống./.
Phan Hà