Ông Hồ Văn Thể, Phó Trưởng Ban Dân tộc, Phó Trưởng Đoàn giám sát phát biểu tại buổi làm việc
Theo báo cáo của các xã, thời gian qua nhiều công trình giao thông, điện, nước sinh hoạt, trường học, y tế, thủy lợi và viễn thông đã được quan tâm đầu tư, góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt, sản xuất của người dân. Tuy nhiên, do địa bàn rộng, dân cư phân tán, địa hình chia cắt, thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai, nhu cầu đầu tư và hoàn thiện hạ tầng vẫn còn rất lớn.
Một số thiếu hụt hạ tầng thiết yếu vẫn trực tiếp ảnh hưởng đến đời sống người dân. Tại xã Trà Tập, còn 14 điểm dân cư với 549 hộ chưa được sử dụng điện lưới quốc gia; 08 điểm dân cư với 201 hộ chưa có đường giao thông đến khu dân cư; trên 10 vị trí còn nhu cầu đầu tư cầu và khoảng 158 hộ thuộc khu vực sóng viễn thông yếu. Xã Trà Vân còn 470 hộ chưa có điện; việc bảo đảm nước sinh hoạt, nước sạch vẫn còn khó khăn. Tại Trà Linh, một số khu dân cư còn thiếu điện hạ thế, nước sinh hoạt, giao thông và hạ tầng phòng, chống thiên tai.
Lãnh đạo UBND xã Trà Linh báo cáo tại buổi làm việc
Nhu cầu đầu tư giai đoạn 2026–2030 của các địa phương rất lớn, trong đó Trà Tập đề xuất khoảng 1.390 tỷ đồng, Trà Vân khoảng 1.080 tỷ đồng. Bên cạnh nhu cầu đầu tư mới, các địa phương cũng phản ánh khó khăn trong duy tu, bảo dưỡng các công trình đã đưa vào sử dụng, nhất là giao thông, nước sinh hoạt, thủy lợi thường xuyên bị ảnh hưởng bởi mưa lũ, sạt lở. Tại Nam Trà My, bên cạnh 32 công trình đã hoàn thành, hiện còn 08 công trình chuyển tiếp từ giai đoạn 2021–2025 và 11 công trình khởi công mới trong năm 2026.
Phát biểu tại buổi làm việc, ông Hồ Văn Thể, Phó Trưởng Ban Dân tộc, Phó Trưởng Đoàn giám sát đề nghị các địa phương xác định rõ thứ tự ưu tiên, tránh đầu tư dàn trải; trước hết tập trung các công trình trực tiếp bảo đảm an toàn, đời sống người dân và những khu vực còn thiếu hụt hạ tầng thiết yếu. Đối với các công trình đã đầu tư nhưng xuống cấp, hoạt động chưa hiệu quả, cần chủ động phân loại để có phương án sửa chữa, nâng cấp; đồng thời tập trung tháo gỡ khó khăn đối với các công trình dở dang, chuyển tiếp, sớm hoàn thành đưa vào sử dụng, hạn chế kéo dài gây lãng phí nguồn lực.
Đối với giao thông, điện, nước sinh hoạt và viễn thông, cần xem xét theo từng khu dân cư, bảo đảm đầu tư đồng bộ, phù hợp với điều kiện địa hình miền núi. Trong đó, giao thông cần gắn với kết nối khu dân cư, trường học, cơ sở y tế, vùng sản xuất Sâm Ngọc Linh, cây dược liệu và phát triển sinh kế; công trình nước sinh hoạt phải tính đến tính ổn định của nguồn nước và phương án quản lý, duy tu sau đầu tư. Đối với danh mục giai đoạn 2026–2030, các địa phương cần phân kỳ theo mức độ cấp thiết, khả năng thực hiện và chủ động lồng ghép các nguồn lực. Nguồn lực có hạn phải tập trung cho những nơi khó khăn nhất, những nhu cầu cấp thiết nhất; công trình đầu tư đến đâu phải phát huy hiệu quả đến đó, từng bước cải thiện điều kiện sống, bảo đảm an toàn và sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Kết quả buổi làm việc là cơ sở để Ban Dân tộc tiếp tục tổng hợp, đánh giá việc đầu tư hạ tầng thiết yếu tại 37 xã miền núi; nhận diện những tồn tại, điểm nghẽn, nhất là các công trình dở dang, xuống cấp, hiệu quả sử dụng chưa cao, qua đó đề xuất giải pháp và kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét, xử lý trong báo cáo kết quả giám sát chuyên đề.