Đoàn khảo sát của Ban Dân tộc HĐND thành phố thăm, khảo sát tại một điểm trường trên địa bàn xã Trà Vân đang trong vùng lõm điện, lõm sóng viễn thông
Qua các đợt khảo sát của ngành công thương và khoa học - công nghệ cho thấy, dù đã có nhiều chuyển biến tích cực, nhưng hiện nay vẫn còn không ít “vùng trắng” về điện và viễn thông tồn tại giữa đại ngàn, nơi người dân vẫn đang gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận các điều kiện sinh hoạt thiết yếu cũng như cơ hội phát triển mới của thời đại số.
Nhiều hộ dân miền núi vẫn chưa có điện lưới quốc gia
Theo kết quả rà soát của Sở Công Thương, toàn địa bàn hiện còn khoảng 2.857 hộ dân thuộc 11 xã miền núi chưa có điện lưới quốc gia; trong đó có 1.908 hộ thuộc phạm vi dự án cấp điện theo Quyết định số 2081/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình cấp điện nông thôn, miền núi và hải đảo giai đoạn 2013 - 2020 và 949 hộ nằm ngoài dự án.
Để cấp điện cho các khu vực này, dự kiến cần đầu tư mới khoảng 158,33 km đường dây trung thế, 82,60 km đường dây hạ thế cùng 76 trạm biến áp với tổng dung lượng khoảng 4.437 kVA. Đây là khối lượng đầu tư rất lớn trong điều kiện địa hình chia cắt, dân cư phân tán và nhiều khu vực nằm sâu trong rừng núi. Nhiều địa bàn hiện nay muốn tiếp cận được khu dân cư phải đi bộ nhiều kilomet đường rừng. Có nơi đường vào dài từ 9 - 15 km, không thể vận chuyển vật tư bằng ô tô mà phải đi bộ hoặc dùng phương tiện chuyên dụng. Điều này làm chi phí đầu tư điện và viễn thông tăng cao hơn nhiều lần so với khu vực đồng bằng.
Không chỉ thiếu điện sinh hoạt, nhiều khu dân cư hiện chưa có điện còn đồng nghĩa với việc chưa thể triển khai hạ tầng viễn thông ổn định. Đây đang là “nút thắt kép” đối với phát triển vùng cao.
Vẫn còn nhiều “điểm trắng sóng” ở khu vực biên giới, miền núi
Theo kết quả khảo sát của Sở Khoa học và Công nghệ, toàn thành phố hiện còn 08 thôn và 13 cụm dân cư lõm sóng; trong đó có 02 thôn và 05 cụm dân cư chưa có điện lưới.
Đoàn khảo sát của Ban Dân tộc HĐND khảo sát tại một khu dân cư chưa có điện và sóng viễn thông trên địa bàn xã Nam Trà My
Tại nhiều khu vực như thôn Aur (xã A Vương), cụm Pê Ta Pók (xã Đăk Pring), KDC Tak Lẻ (xã Trà Leng), KDC Măng Nùng (xã Trà Tập)… người dân vẫn chưa có sóng điện thoại hoặc sóng rất yếu. Đáng chú ý, một số khu vực nằm sát biên giới, có hộ dân sinh sống ổn định nhưng việc liên lạc gần như phụ thuộc hoàn toàn vào di chuyển đến khu vực có sóng. Tại cụm Pê Ta Pók, hiện có khoảng 15 hộ dân sinh sống sát biên giới nhưng chưa có điện và chưa có sóng viễn thông.
Nhiều nơi dù đã có sóng nhưng chất lượng tín hiệu chưa ổn định. Tại thôn 3, xã Phước Thành, tín hiệu Viettel chỉ đạt khoảng -132 dbm, mức sóng rất yếu, ảnh hưởng lớn đến việc liên lạc và sử dụng internet. Không chỉ người dân địa phương bị ảnh hưởng, một số khu vực có tiềm năng du lịch sinh thái, cộng đồng cũng gặp khó khăn do hạ tầng viễn thông chưa đáp ứng nhu cầu. Tại khu vực thủy điện Duy Sơn, thôn Chiêm Sơn, dù lượng khách du lịch tối thiểu khoảng 50 khách/ngày nhưng tín hiệu viễn thông vẫn chưa ổn định.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, điện và internet không còn là nhu cầu phụ trợ mà đã trở thành hạ tầng thiết yếu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Khi có điện ổn định và phủ sóng viễn thông, người dân miền núi có thể tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, học tập từ xa, khám chữa bệnh trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và thương mại điện tử. Đây cũng là điều kiện quan trọng để phát triển các sản phẩm OCOP, quảng bá dược liệu, nông sản đặc trưng và du lịch cộng đồng vùng cao.
Đối với các xã biên giới, hạ tầng thông tin liên lạc còn góp phần phục vụ công tác phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn, quản lý địa bàn và bảo đảm quốc phòng - an ninh.
Thực tế cho thấy, nơi nào có điện và internet, nơi đó có điều kiện tiếp cận nhanh hơn với tri thức, dịch vụ và cơ hội phát triển. Ngược lại, những khu vực thiếu điện, thiếu sóng dễ rơi vào vòng luẩn quẩn của khó khăn, tụt hậu và khoảng cách phát triển ngày càng lớn.
Nhiều giải pháp linh hoạt đang được triển khai
Trước yêu cầu cấp bách đó, thành phố Đà Nẵng đang triển khai đồng thời nhiều giải pháp để xóa điểm lõm điện và lõm sóng trong năm 2026.
Theo kế hoạch, đối với các khu vực có điều kiện triển khai hạ tầng truyền thống, ngành viễn thông sẽ tập trung kéo cáp quang, hoàn thiện trạm BTS và phát sóng cho 06 thôn và 07 khu dân cư. Riêng đối với các địa bàn quá khó khăn, chưa có điện lưới và giao thông cách trở, thành phố dự kiến sử dụng giải pháp truyền dẫn vệ tinh Starlink kết hợp điện năng lượng mặt trời để phủ sóng. Đây là hướng đi phù hợp với đặc thù miền núi, giúp rút ngắn thời gian đầu tư và giảm áp lực kéo cáp quang truyền thống.
Một số kết quả tích cực bước đầu đã được ghi nhận. Thôn Aréc, xã A Vương đã được phủ sóng Viettel 5G từ đầu tháng 4/2026. Nhiều khu vực ở Tây Giang, Hùng Sơn, Duy Xuyên đang được hoàn thiện hạ tầng và dự kiến phát sóng trước ngày 30/6/2026.
Ngành điện lực cũng đang phối hợp với ngành viễn thông để ưu tiên cấp điện cho các khu vực đang là “điểm trắng sóng”, bảo đảm đầu tư đồng bộ, tránh tình trạng có trạm BTS nhưng chưa có điện vận hành hoặc có điện nhưng chưa triển khai viễn thông.
Cần cơ chế ưu tiên và nguồn lực đặc thù cho vùng cao
Từ thực tiễn khảo sát cho thấy, việc phủ điện và phủ sóng ở miền núi Đà Nẵng khó có thể thực hiện hiệu quả nếu chỉ áp dụng cơ chế đầu tư thông thường. Do dân cư phân tán, số hộ ít nhưng chi phí đầu tư rất lớn, cần có cơ chế đặc thù về ngân sách, hỗ trợ doanh nghiệp viễn thông và điện lực trong đầu tư hạ tầng vùng khó khăn. Đồng thời, cần ưu tiên giải quyết các vướng mắc liên quan đến đất rừng, thủ tục xây dựng công trình và mở đường tiếp cận khu vực triển khai trạm.
Bên cạnh đó, thành phố cần tiếp tục lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình chuyển đổi số và phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số để huy động nguồn lực tổng hợp cho hạ tầng điện - viễn thông miền núi.
Về lâu dài, cần xem việc phủ điện, phủ sóng không chỉ là đầu tư hạ tầng dân sinh mà còn là đầu tư cho phát triển con người, cho an ninh biên giới và cho tương lai phát triển cân bằng giữa miền núi với đô thị.
Mục tiêu “không còn vùng trắng sóng, không còn hộ dân chưa có điện” vì thế không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn thể hiện quyết tâm bảo đảm mọi người dân, dù ở nơi xa nhất của thành phố, cũng được tiếp cận bình đẳng với các điều kiện phát triển của xã hội hiện đại.
Thành Luân