THIẾT CHẾ HỘI ĐỒNG BẦU CỬ QUỐC GIA

1120

Vũ Hưng
31-01-2021

Hiến pháp 2013 ra đời cùng với các chủ trương của Đảng và Nhà nước đã mở đường cho Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh công cuộc cải cách, đổi mới đất nước, chủ động, tích cực hội nhập quốc tế vì lợi ích của Nhân dân, vì mong ước xây dựng một Việt Nam hùng cường và thịnh vượng. So với các Hiến pháp trước đây, Hiến pháp năm 2013 đã có sự điều chỉnh bổ sung nhất định về các cơ quan hiến định để đảm bảo phù hợp hơn với nguyên tắc phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện quyền lập pháp, quyền hành pháp, quyền tư pháp trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

     Theo đó, Hiến pháp năm 2013 đã bổ sung một thiết chế hiến định độc lập là Hội đồng bầu cử quốc gia và theo quy định tại Điều 117 thì: “1. Hội đồng bầu cử quốc gia là cơ quan do Quốc hội thành lập, có nhiệm vụ tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội; chỉ đạo và hướng dẫn công tác bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. 2. Hội đồng bầu cử quốc gia gồm Chủ tịch, các Phó Chủ tịch và các Ủy viên. 3. Tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể của Hội đồng bầu cử quốc gia và số lượng thành viên Hội đồng bầu cử quốc gia do luật định”. Đồng thời, để cụ thể hóa thiết chế hiến định trên, Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 đã dành 09 điều, từ Điều 12 đến Điều 20 của Chương III quy định cụ thể về Hội đồng bầu cử quốc gia.

     Xuất phát từ các quy định trên, có thể hiểu được Hội đồng bầu cử quốc gia là một tổ chức do Hiến pháp quy định, hoạt động độc lập với các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp trong khuôn khổ Hiến pháp và Luật bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân. Tính độc lập của Hội đồng bầu cử quốc gia không chỉ đảm bảo cho các hoạt động bầu cử được thực hiện một cách minh bạch, bình đẳng, công bằng mà còn khẳng định tính chính đáng của tất cả các đại biểu được nhân dân thông qua bầu cử lựa chọn vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp. Nói cách khác, việc Hiến pháp năm 2013 bổ sung thiết chế Hội đồng bầu cử quốc gia nhằm hướng tới việc tổ chức công tác bầu cử được chặt chẽ và chuyên nghiệp hơn, đảm bảo phù hợp với nguyên tắc “Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân”

     Bên cạnh đó, với việc quy định Hội đồng bầu cử quốc gia, quyền bầu cử sẽ được một cơ quan độc lập, chuyên nghiệp do Quốc hội thành lập thực hiện; bảo đảm được tính khách quan trong chỉ đạo, điều hành, tính chuyên nghiệp trong việc tổ chức công tác bầu cử; bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng thông qua cơ quan quyền lực cao nhất là Quốc hội, thông qua Đảng đoàn Quốc hội và thông qua việc lựa chọn nhân sự vào các cơ quan này, đồng thời khắc phục được một số hạn chế trong công tác bầu cử ở nước ta trong những năm trước đây. Thông qua chế định Hội đồng bầu cử quốc gia trong Hiến pháp năm 2013 cho thấy:

     Thứ nhất, Hội đồng bầu cử quốc gia là cơ quan do Quốc hội thành lập, có nhiệm vụ tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội; chỉ đạo và hướng dẫn công tác bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp (khoản 1 Điều 117); việc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân được tiến hành theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín (khoản 1 Điều 7).    

     Thứ hai, Hội đồng bầu cử quốc gia gồm Chủ tịch, các Phó Chủ tịch và các Ủy viên (khoản 2 Điều 117). Chủ tịch Hội đồng bầu cử quốc gia do Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm (khoản 7 Điều 70); Ủy ban thường vụ Quốc hội đề nghị Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch Hội đồng bầu cử Quốc gia (khoản 6 Điều 74); danh sách thành viên Hội đồng bầu cử quốc gia do Quốc hội phê chuẩn (khoản 7 Điều 70).

     Thứ ba, tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể của Hội đồng bầu cử quốc gia và số lượng thành viên Hội đồng bầu cử quốc gia do luật định (Điều 117); Quốc hội quy định tổ chức và hoạt động của Hội đồng bầu cử quốc gia (khoản 6 Điều 70).

    Thứ tư, Quốc hội thực hiện quyền giám sát tối cao việc tuân theo Hiến pháp, luật và nghị quyết của Quốc hội; xét báo cáo công tác của Hội đồng bầu cử quốc gia (khoản 2 Điều 70); Ủy ban thường vụ Quốc hội giám sát hoạt động của cơ quan khác do Quốc hội thành lập (khoản 3 Điều 74).

     Tóm lại, Hiến pháp năm 2013 đã khẳng định rõ vị trí, vai trò của Hội đồng bầu cử quốc gia là một cơ quan hiến định độc lập, do Quốc hội thành lập.

     Thực hiện nội dung Hiến định nêu trên, để chuẩn bị cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XV và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021 - 2026 được tiến hành vào ngày Chủ nhật, 23 tháng 5 năm 2021. Tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XIV, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 118/2020/QH14 ngày 19/6/2020 về việc thành lập Hội đồng bầu cử quốc gia gồm 21 thành viên, Bà Nguyễn Thị Kim Ngân, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội giữ chức Chủ tịch Hội đồng bầu cử quốc gia. Với các quy định chặt chẽ và sự chuẩn bị chu đáo, chắc chắn Hội đồng bầu cử quốc gia lần này sẽ lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thắng lợi cuộc bầu cử; bảo đảm cuộc bầu cử được tiến hành dân chủ, bình đẳng, đúng pháp luật, an toàn, tiết kiệm và thực sự là ngày hội của toàn dân.