Cai nghiện ma túy tại gia đình - cộng đồng: cần sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền các cấp

Cao Thị Huyền Trân
30-01-2018

     Theo báo cáo của cơ quan Công an thành phố, tính đến ngày 31/12/2016, trên địa bàn thành phố Đà Nẵng có 3.016 người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy, nhiều hơn 1.128 người (tăng 59,7%) so với người nghiện ma túy, người sử dụng trái phép chất ma túy được rà soát, thống kê vào tháng 5/2014 (1.888 người). Số liệu nêu trên theo nhận định chung mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm, số người nghiện chưa được phát hiện lập hồ sơ ở cộng đồng còn rất nhiều. Trong khi đó, cơ sở cai nghiện tập trung của thành phố tuy có được đầu tư mở rộng, nhưng khả năng tiếp nhận có hạn, vì vậy, phải đa dạng hóa hình thức cai nghiện, trong đó, cai nghiện tại gia đình - cộng đồng là một giải pháp cần tập trung trong thời gian đến.

     Từ năm 2014 trở về trước, thực hiện chủ trương xây dựng thành phố "5 không 3 có", trong đó có nội dung "không có người nghiện ma túy trong cộng đồng", Đà Nẵng chưa triển khai việc cai nghiện tại gia đình - cộng đồng theo Nghị định 94/2010/NĐ-CP ngày 09 tháng 9 năm 2010 của Chính phủ quy định về tổ chức cai nghiện ma túy tại gia đình mà chỉ chú trọng vào công tác cai nghiện ma túy tập trung tại Trung tâm Giáo dục - Dạy nghề 05-06 (nay là Cơ sở xã hội Bầu Bàng). Đến tháng 9/2014, thực hiện Nghị định số 221/2013/NĐ-CP ngày 30 tháng 12 năm 2013 của Chính phủ quy định về chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, thành phố ban hành Quyết định số 28/2014/QĐ-UBND ngày 06 tháng 9 năm 2014 về việc ban hành Quy chế phối hợp lập hồ sơ và tổ chức cai nghiện ma túy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng với những quy định được vận dụng theo hướng "mềm" hơn nhằm giải quyết có hiệu quả việc tổ chức cai nghiện, trong đó có cai nghiện ma túy tại gia đình - cộng đồng.

     Những kết quả bước đầu đạt được

     Qua gần 3 năm thực hiện, đến nay thành phố đã lập hồ sơ đưa vào cai nghiện tại gia đình - cộng đồng cho 466 trường hợp, trong đó có 352 trường hợp tiến bộ được chứng nhận hoàn thành thời gian cai nghiện, 81 trường hợp tái nghiện đưa đi cai nghiện tập trung. Con số này chưa thể là minh chứng để đánh giá hiệu quả của công tác cai nghiện tại gia đình - cộng đồng, bởi lẽ thời gian tổ chức cai nghiện tại gia đình - cộng đồng do thành phố quy định là 3 tháng, chưa đủ thời gian để đánh giá đối tượng đã thực sự tiến bộ hay chưa, cần phải tiếp tục theo dõi; đồng thời phải có sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền các cấp để hỗ trợ, giúp đỡ các đối tượng sau cai. Tuy nhiên có thể thấy rằng, công tác cai nghiện ma túy tại gia đình - cộng đồng bước đầu đã có những tín hiệu khả quan mà nếu chúng ta quyết tâm vào cuộc chắc chắn sẽ đạt được hiệu quả nhất định. Đó là việc người cai nghiện không phải cách ly khỏi cộng đồng, không bị gián đoạn việc làm/việc học hàng ngày, có sự quan tâm, chăm sóc, động viên của những người thân trong gia đình, giải tỏa được tâm lý cho cả người cai nghiện và người thân. Đó là việc giảm được chi phí từ ngân sách so với cai nghiện tập trung (trung bình một người nghiện cai nghiện tập trung tốn khoảng 23 triệu/năm từ ngân sách thành phố, trong khi đó thì cai nghiện tại gia đình - cộng đồng, ngân sách chỉ hỗ trợ trong thời gian điều trị cắt cơn, giải độc tại các trung tâm y tế, các khoản chi phí còn lại do gia đình chi trả). Tất nhiên việc cai nghiện tại gia đình - cộng đồng chỉ thực sự hiệu quả nếu hội đủ 3 yếu tố: ý chí quyết tâm của đối tượng, sự quan tâm của gia đình và hỗ trợ, giúp đỡ của chính quyền, trong đó ý chí của người nghiện là yếu tố quan trọng hàng đầu. Chính vì vậy, việc sàng lọc, phân loại người nghiện là hết sức quan trọng để áp dụng hình thức cai nghiện phù hợp cho từng đối tượng.

     Tồn tại, hạn chế

     Trước hết, là nhận thức của các cấp chính quyền địa phương về công tác cai nghiện tại gia đình - cộng đồng có lúc có nơi chưa thực sự đầy đủ, xem việc tổ chức cai nghiện tại gia đình - cộng đồng chỉ là một hình thức, là "điều kiện cần" nhằm đảm bảo thủ tục để đối tượng đưa đi cai nghiện tập trung, một phần do tâm lý e ngại các đối tượng nghiện gây ra tại khu dân cư nên không có sự quan tâm, vào cuộc. Thậm chí, có địa phương vận dụng Quyết định số 28/2014/QĐ-UBND để đưa tất cả người nghiện vào diện cai nghiện tập trung mà không qua giai đoạn cai nghiện tại gia đình - cộng đồng. Vì chưa thực sự vào cuộc nên việc rà soát, phân loại, theo dõi đối tượng ở địa phương chưa được chú trọng để áp dụng biện pháp cai nghiện phù hợp đối với từng đối tượng. Công tác tư vấn tâm lý, hỗ trợ đối tượng về định hướng nghề nghiệp, đào tạo nghề, giải quyết việc làm vẫn còn lúng túng, khó khăn. Các trung tâm y tế được giao nhiệm vụ cắt cơn, giải độc cho người nghiện nhưng chưa được đầu tư cả về cơ sở vật chất và đội ngũ cán bộ, nhân viên y tế nên hiệu quả còn hạn chế; thời gian cắt cơn, giải độc chưa đảm bảo, chưa có chế tài để quản lý đối tượng trong thời gian điều trị tại Trung tâm.

     Một số giải pháp trong thời gian đến

     Ở nhiều nước trên thế giới hình thức cai nghiện tại gia đình và cộng đồng rất được chú trọng và phổ biến bởi hiệu quả cai nghiện cao, giúp người nghiện bớt mặc cảm với cộng đồng; đồng thời, phát huy được vai trò trách nhiệm của gia đình, cộng đồng. Hiện nay nước ta cũng xác định cai nghiện tại gia đình và cộng đồng là giải pháp quan trọng. Với Đà Nẵng, để nâng cao hiệu quả công tác này, cần sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền các cấp, trong đó chính quyền cơ sở đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Theo đó, cần quan tâm thực hiện một số giải pháp cụ thể. Trước hết là phải xác định lại hướng cai nghiện ma túy trong thời gian tới để quán triệt, thay đổi nhận thức của chính quyền các cấp về công tác cai nghiện, nhất là về cai nghiện tại gia đình - cộng đồng để có sự tập trung đầu tư. Thứ hai là tăng đầu tư cho một số Trung tâm Y tế quận, huyện cả về cơ sở vật chất và nguồn nhân lực để mở rộng việc tiếp nhận bệnh nhân vào cắt cơn, điều trị kết hợp với tư vấn tâm lý cho đối tượng nghiện; có thể thí điểm thành lập 1 cơ sở điều trị nghiện tại cộng đồng dựa trên cơ sở vật chất, tổ chức, nguồn nhân lực sẵn có của ngành lao động - thương binh và xã hội và ngành y tế theo quy định tại Quyết định số 2596/QĐ-TTg ngày 27/12/2013 của Thủ tướng Chính phủ. Thứ ba là hỗ trợ đào tạo nghề, vay vốn, giải quyết việc làm; tăng cường vận động, khuyến khích các doanh nghiệp tạo việc làm cho người nghiện, đây là giải pháp căn cơ nhằm giúp người nghiện ổn định cuộc sống, từ bỏ ma túy, hòa nhập cộng đồng. Thứ tư là xây dựng cơ chế nhằm phát huy vai trò của chính quyền địa phương trong công tác đấu tranh phòng, chống tệ nạn ma túy; có chính sách hỗ trợ, động viên đối tượng cai nghiện tại gia đình - cộng đồng thành công sau 5 năm như đã thực hiện đối với đối tượng hoàn thành cai nghiện tập trung không tái nghiện sau 5 năm; đồng thời có chính sách khen thưởng đối với những người được phân công theo dõi, giúp đỡ đối tượng cai nghiện tiến bộ.

     Chúng tôi tin rằng, với nhiều giải pháp đồng bộ, sự vào cuộc của các cấp chính quyền và các ngành liên quan, việc cai nghiện ma túy tại gia đình - cộng đồng là một hướng đi tốt, mang lại hiệu quả thiết thực xây dựng thành phố Đà Nẵng an bình, đáng sống.

Cao Thị Huyền Trân

CÁC TIN KHÁC